Lubinski, Kubinski...
Lominski, Rozanski, eta Poznanski.
Varsovian gaude. Poloniako hiriburuan.
1939ko abuztua da.
Europa oraindik bakean da.
Une honetan, Varsovian bizimoduak aurrera jarraitzen du
normaltasun osoz.
Baina bat-batean, zerbait gertatu dela dirudi!
Poloniarrek fantasmaren bat ikusi al dute? Zergatik gelditu da kotxe hori?
Jende guztia nonbaitera begira dago.
Jendeak beldurtua dirudi. Izutua. Harritua.
Egia al da? Hala beharko du. Ez dago zalantzarik.
Bibote txikidun gizona. Adolf Hitler.
Adolf Hitler Varsovian? Bi herrialdeak oraindik bakean direla?
Ea bakar-bakarrik?
Badirudi ez zaiola asko ardura sortzen ari den ikusminak.
Maslowski jaunaren delicatessenak interesatzen al zaizkio?
Ezinezkoa. Barazkijalea da.
Eta halere, ez du beti bere dieta errespetatzen.
Batzuetan herrialde osoak irensten baititu.
Polonia ere irentsi nahi al du?
Edonola ere: nolatan heldu da horra?
Dena Gestaporen Berlingo kuartel nagusian hasi zen.
Heil Hitler.
Heil Hitler!
Koronela: Wilhelm Kuntze da hemen, bere fitxa begiratu nahi baduzu.
- Espero dezagun hitz egitea. - Hobe litzateke berarentzat.
- Sar dadila. - Bai, jauna.
- Wilhelm Kuntze! - Wilhelm Kuntze!
Wilhelm Kuntze!
- Heil Hitler! - Heil Hitler.
Wilhelm, uste dut jolasteko tanke bat nahi zenuela, ezta?
Bai. Aitak bat agindu zidan nota onak atera ezkero.
Bada, gure Führerrak zure notei buruz zerbait entzun du...
eta nahi zenuena ematea erabaki du.
Heil Hitler!
- Heil Hitler! - Heil Hitler!
Aitari esango diozu nork eman dizun, ezta?
Jakina, gure Führerra.
Eta agian horrela Führerra pixka bat gehiago maiteko du?
- Seguru. - Izan ere...
- ...orain ez du Führerra asko maite, ezta? - Ez.
Eta, zera, batzuetan... berari buruz txantxak egiten ditu, ezta?
Beno: berak esan zuen brandy bati Napoleonen izena eman ziotela,
sardinak Bismarck erara prestatzen direla,
- ...eta Hitlerrek zera bezala amaituko duela... - Gazta zatia bezala.
- Bai. - Bai. Nola zenekien?
Beno, zera... logikoa da.
Logikoa?
Ez nazazu txarto ulertu. Nik beti... Zera...
Beno, Koronela... Ez pentsatu ni...
- Heil Hitler! - Heil Hitler! - Heil Hitler!
Heil Hitler! Heil Hitler!
Führerra!
Heil Hitler.
Heil Hitler!
Heil ni.
Hori ez dago gidoian!
Baina Dobosh jauna, mesedez.
- Hori ez dago gidoian, Bronski jauna! - Baina jendeak barre egingo du.
Ez dut nahi barrerik hemen! Zenbat bider esan dizut testurik ez asmatzeko?
- Nik nahi dut... - Nire iritzia nahi al duzu?
Ez, Greenberg jauna: ez dut nahi.
Orduan nire erreakzioa emango dizut. Barrea ez da gutxietsi behar.
Aktore bezala hartu zaitut, ez idazle bezala. Aditzen?
- Gidoiak zer dio? - Ni sartzen naizela.
- Eta zer esaten duzu? - Ezer ere ez.
- Bada, ez esan ezer! - Jarrai dezagun entsegua.
- Nik gauean Hamlet egin behar dut. - Hemen nago, nire eszenan...
sartzeko irrikaz, eta zain eta zain egon behar...
nire onetik atera arte...
aktoretxo pare batek gehiago hitz egin nahi dutelako.
Rawitch jauna, zeuregandik ez dut ezer ikasteko.
Nola ausartzen zara! Bigarren mailako aktorea banintz bezala!
Denok hau uler dezazuen nahi dut:
hau obra serioa da. Drama errealista.
- Egun on, Dobosh. - Egun on.
- Nola ikusten duzu nire soinekoa? - Oso ongi.
Alemania naziaren dokumen... Hori jantziko al duzu kontzentrazio kanpalekuan?
- Ez al da polita? - Horregatik.
Zergatik ez? Uste dut kontraste handia izango dela.
Pentsa: iluntasunean jipoitzen naute. Garrasi egiten dut.
Argiak pizten direnean, ikusleek lurrean aurkitzen naute, soineko zoragarri honekin.
- Orduan bai barreak. - Horrela da, Greenberg.
Zu ez sartu! Artista batek hori esatea!
- Ez zaude burutik ongi. - Ez hitz egin horrela nire emazteari!
Barkatu. Nire onetik atera naiz.
Maiteñoa, soineko horrekin barregarri zaude.
Ikusleen arreta neureganatuko dudalako beldur zara.
- Ni beldur? Zergatik? - Ez, noski.
Munduko aktorerik handiena zara. Denek dakite hori, baita zeuk ere.
- Ez egin "prima donna"rena. - Fokuan jartzeko aukera dagoen bakoitzean...
modu barregarrian atentzioa deitu nahian hasten zara.
Historia bat? Zeuk amaitzen duzu.
Dieta hasten dut? Zeuk galtzen duzu pisua. Katarroa hartzen dut? Zeuk eztula.
- Inoiz haurra badut, ez dakit ama neu izango naizen! - Aita ni banaiz, pozik.
Dobosh jauna, begira. Aukera bat emango bazenit...
Nork makilatu zaitu?
Neuk, Dobosh jauna.
Arazoren bat?
Ez dakit. Ez da sinesgarria.
- Bibote txikidun gizona, besterik ez. - Hitler hori da-eta.
Ez da bibotea bakarrik.
- Zerbait da... ez dakit. Ezin diot Hitlerren usainik hartu. - Nik bai.
Badakit!
Argazki hori! Argazki horren itxura izan behar luke!
- Nire argazkia da eta. - Orduan argazkia ere txarto dago.
Hara, Dobosh jauna.
Ni ez naiz inor, eta asko ikasi beharra dut.
Baina badakit Hitlerren itxura dudala, eta oraintxe bertan frogatuko dizut.
Kalera noa: ikusiko dugu zer gertatzen den.
Eta horrela heldu zen Adolf Hitler Varsoviako kaleetara 1939ko abuztuan.
Autografoa emango al didazu, Bronski jauna?
- Nola ez. - Bronski?
♪ Mi, mi, mi, mi, mi ♪
Banekien barre eragingo zuela.
Doboshek esan zidanean: “Bronski, Hitler izango zara"...
...nire karreraren benetako hasiera zela pentsatu nuen.
Ez kezkatu, Bronski. Benetako talentua ezin da ezkutatu.
Eta zuk egunen batean Shylock antzeztuko duzu.
Rialtoko eszena.
Shakespearek nirekin pentsatu zuen hau idaztean. Neuretako egina da!
Ez al dut begirik? Ez al dut eskurik,
organorik, zentzurik,
neurririk, sentimendurik? Ez al dugu janari berbera jaten?
Ez al gaitu arma berak zauritzen?
Ez al gaitu gaixotasun berak menderatzen?
Zauritzen bagaituzue, ez al dugu odolik isuriko?
Kili-kili egiten badiguzue, ez al dugu barrerik egingo?
Pozoirik eman ezkero, ez al gara hilko?
Negarrez utziko zenituzke.
Azkona eraman behar, ordea.
Hori egiten dugu: azkona eraman.
Lehen ekitaldian, azkona eraman. Bigarrenean, azkona eraman.
Azkenean, Rawitch taula-gainetik atera.
- Handiuste hori taula erdian botatzea nahiko nuke. - Orduan baietz barrez lehertu!
Bai! Tura jauna naiz.
Bidaliko al dizkidazu mesedez salami-gazta ogitartekoa eta garagardoa?
Oraintxe bertan, mesedez. Milesker.
- Publikoa hotz xamarra dago gaur. - Ez niretzat.
Badakit ez zaidala ondo aterako.
Beti gertatzen zait, haserretzen garenean. Esan iezadazu zerbait goxoa.
Gezurti halakoa.
Poloniusekin duzun eszena ikusi dut. Ez zara inoiz hain ongi aritu.
Muxu emango nizuke, baina makillajea hondatuko zait.
Maitea, gaur goizean arrazoi zenuen.
Entsegu ostean hain nengoen zapuztua, ezen Doboshengana joan naizen, eta...
funtzio berria iragartzean, zeure izena lehenengo jartzeko esan diodan.
Hori egin al duzu, maitea? Bai atsegina zure aldetik,
baina egia esan ez dit ardura.
Hori esan du Doboshek; beraz, bere horretan utzi dugu.
Baina, maitea, badakit nola estimatzen zaitudan.
Zera egingo nuke...
- Loreak, e? - Politak, ezta?
- Ez disimulatu. Nork bidali dizkizu? - Ez zuten txartelik.
Berriz? Hirugarren egunez jarraian? Nor da?
Ziur naiz honek ez duela nirekin zerikusirik.
Segur aski, antzokiarekin maitemindua dago. Arte-fanatikoren bat.
Gaurik gau goiko galerian dagoen ikusleren bat.
Bai! Butakako txartela erosteko dirurik ere ez duen mutila,
eta lore kamioiren bat heredatu, eta gainetik kendu nahian dabilena!
Hiru gau jarraian!
Shakespearek ere ez zukeen Hamlet hiru gauez jarraian jasango.
- Ahaztu zaizu Hamlet zeu zarela. - O, egia.
Tura jauna, taulara.
Maitea, neure eszena nagusira noa.
Joseph, bihotza: ez dakit nor den, hitza ematen dizut.
Milesker, maitea.
Egia da, Anna. Ez dakit nor den...
baina badakit nor izan daitekeen.
- Pilotu gazte hori? - Bai, oso gaztea da.
Bigarren lerroan dago berriz. Nolako mutil puska.
Ez gaizki ulertu. Senarra asko maite dut.
Zoragarria da, baina gauza txikiekin kezkatzen da.
Bigarren lerroko gauza txiki hori bezalakoekin.
Erantzunaren zain geratuko naiz.
“Stanislav Sobinski tenientea”
Arrazoi nuen. Pilotu gaztea da.
- Asko sufritzen ari al da? - Bai. Isiltasuna hautsi behar izan du.
- Ezin izan du gehiago eutsi. - Ez horixe.
- Gaixo koitadua. - Bai, mutikoa azken finean.
O, ez, ez, ez.
Zer nahi du? Zuk bera adopzioan hartzea?
Ni ikusteko irrikaz dago. Minutu batez bada ere.
Ez dut onartuko, jakina. Noski ezetz.
Halere ez nuke zakarra izan nahi.
Txartelak erosten dituzten miresleei ezin zaie ezikusiarena egin.
Maitea: ez denborarik gal aitzakiatan.
Ikusi nahi baduzu, ikus ezazu gazte den artean.
Bai, nire publikoari zor diot.
“Teniente maitea".
Itxaron berarekin egon arte, Anna.
“Tamalez, agenda bete-betea dut,
baina ni ikusteko hain gogo handia baduzu, zatoz nire kamerinora,
Hamletek ‘Izan ala ez izan’ solilokioa hasten duenean".
- Nolako itxura du, Anna? - Segurua.
Oi hau zamaren astuna!
Entzun, hor dator. Ezkuta gaitezen, jauna.
Izan, ala ez izan
Izan
ala ez izan; horra...
horra hor auzia.
Ea nobleago zaigun fortuna gaitzaren
harri eta gezikadak pairatzea, ala
nahigabe-itsaso baten aurka
altxaturik aurre egin...
Milesker ni hartzeagatik, Tura anderea.
Jakingo bazenu une hau nola desiratu izan dudan.
- Orain hainbesterako ez dela ikusteko. - O, Tura anderea!
- Eseri mesedez. - Milesker.
Beraz, zeuk bidali dizkidazu loreak. Milesker.
Gizon nagusiren bat izango zinela uste nuen.
Orain, zu ikusita
zalantza dut ea egokia izan den nik zu hona gonbidatzea.
Ez bainaiz sekula kamerinoan ezezagunekin egoten.
Zu ez zara ezezaguna niretzat. Funtzio guztietan ikusi zaitut.
Sekulan ez zaitut ahaztuko Kikiren paperean. Nolako barreak!
Bai, batzuei dibertigarria iruditu zitzaien.
Baina Lady MacBeth egin zenuenean ez zinen barregarri.
- Milesker. - Egun horretan beldurra eman zenidan.
Beldurra nik? Ez nuke eulirik ere hilko.
Edo koloretako arraintxorik.
- Bide batez esanda: nola dago? - Nor?
- Koloretako arraintxoa. - Zein arrain?
Zuk horrenbeste maite duzuna.
Izan ere, zuk emandako elkarrizketa guztiak irakurtzen ditut.
O, bai! Noski!
Eta baserriko hura ikusi nuenean, goldearen atzean agertzen zarena...
- Non zen hori? - Kronikan.
Esan nahi dut: non da baserri hori?
Beno, niri buruz gehiegi hitz egin dugu.
Zutaz hitz egin iezadazu.
Beno, ez dago asko kontatzeko. Bonbaketari bat gidatzen dudala.
Bai zirraragarria!
Zirraragarria ez dakit, baina katxarro ederra da, bai.
Bi minututan 3 tona bonba aska ditzaket.
Benetan?
- Interesgarri al zaizu? - Horixe baietz.
Barkatu atrebentzia, baina...
- ...nire hegazkina ikusi nahiko zenuke? - Agian.
- Noiz geratuko gara? - Bihar 2:00etan nire etxean.
Ez: hobe zuzenean aireportuan.
Agur.
Barkatu trakets aritu banaiz.
Aktoresa batekin egoten naizen lehen aldia da.
Tenientea: ni lehen aldiz egon naiz
3 tona bonba 2 minututan bota ditzakeen gizon batekin. Agur.
Agur!
Bihar 2:00etan, Varsovia airetik ikusiko dut.
3 kmtako altueran eramango nau.
Ez dut uste hori txarra denik, ezta?
Ez horixe, Turak jakiten ez duen bitartean.
Senarrak ez dakienak ez dio emazteari kalterik egiten.
Gertatu da.
Aktore guztien beldurra.
Zer, maitea? Zer?
Ikusle batek ihes egin dit.
Esan, Maria: nire gantxoa galtzen ari naiz?
Noski ezetz, maitea. Sentitzen dut.
Baina ihes egin dit.
Agian ez zen ongi sentitzen. Agian joan beharra zuen.
Agian bat-batean bihotzekoak eman dio.
- Hori balitz hobe. - Geratzekotan, hil zitekeen.
Agian jada hilda dago. Maitea, nola lasaitzen nauzun.
- Zer gertatzen da? - Hitler Reichstagari hizketan dago.
Zer moduz, Dobosh jauna?
Zer moduz, Doktore? Hau Voyowski doktorea da, Atzerri Bulegokoa.
Zer moduz, jaunak?
Albiste txarrak ditut.
Gobernuaren ustez ez da komeni obra honekin jarraitzea.
Esan nahi duzu gau honetan ezin dugula antzeztu?
Horrelako zerbait, bai.
- Baina zergatik? - Bai, zergatik?
- Jakiteko eskubidea dugu. - Badakit obrak balio artistikoa duela.
- Hori baino gehiago du. - Horixe da gobernuari beldur ematen diona.
Hitler iraindu dezake.
Ez litzateke txarra!
Irakurri al duzu inoiz gutaz esaten duena?
Barkatu, jaunak, baina agindua argia da.
Izan, ala ez izan;
horra...
horra hor auzia.
Ea nobleago zaigun fortuna gaitzaren
harri eta gezikadak pairatzea, ala
nahigabe-itsaso baten aurka ...
Anna, Tura anderearekin bakarrik hitz egin nahiko nuke.
Normalean neuk esaten diot neskameari noiz joan.
Gauza asko esan behar dizkizut. Hegazkinean ezin dugu hitz egin.
Te-saloian, berriz, hitz baino ezin dugu egin. Maria...
Eta kamerinoan makillajearekin kontuz ibili behar gara.
Maria: joan den egunean, hegazkinean,
ez zenekien ikusten zintudala, baina niri begira ikusi zintudan.
Begirada oso adeitsua zela iruditu zitzaidan.
Gustuko ninduzula iruditu zitzaidan. Oker al nago?
Ez, Stanislav.
Esan, Maria. Benetan. Oraindik gustuko nauzu?
Bai, jakina.
Oraindik gustuko nauzu? Beti izango nauzu gustuko?
Beno, ez dut ezetz pentsatzeko arrazoirik ikusten.
Zoragarria! Zer egingo dugu zure senarrarekin?
Zer?
- Esan beharko diogu noski. - Zer esan?
Elkar maite dugula. Elkarrekin eroturik gaudela.
Ez du gurea oztopatzeko eskubiderik.
Ziur nago konturatuko dela. Baita Dobosh jauna ere.
- Zer du hark esateko, bada? - Ez duzu antzezten jarraitu nahiko.
Ez zintuzket utziko. Ezta pentsatu ere. Nekatuta zaude, halere.
Bizimodu lasaia nahi duzu. Hori esan zenuen Kronikan.
Maitea: orain bai gozatuko duzula baserriko bizitza.
Ez zara goldean aritu beharko. Traktorea erosiko dizut.
Zure koloretako arraintxoari igerilekua egingo diot.
Stanislav, maitagarria zara, baina ez zara konturatzen ezkondua naizela.
- Horregatik hitz egin nahi dut zure senarrarekin. - Senarra maite dut.
O, ez, ez duzu maite. Zintzoa zara, besterik ez.
Atsegina zara, eta pena ematen dizu.
Ez kezkatu. Gizonen artean konponduko dugu.
- Hemen itxarongo diot. - Stanislav, entzun.
Segur aski nire errua da, baina ulertu behar duzu...
- Tura anderea! - Egon kanpoan, Anna!
Gerra!
“Gerra aldarrikapenik egin gabe,
gaur tropa alemaniarrek gure mugak zeharkatu dituzte hainbat puntutan.”
Inolako abisurik eman gabe.
Ordainduko dute. Borrokatuko ditugu.
Gerra. Benetakoa.
Jendea elkar hiltzen.
Stanislav...
Agur, Maria.
Stanislav, itzul zaitez.
Beharko.
Berriz ikusi behar zaitut eta.
- Maria, entzun al duzu? - Bai, gerra da.
- Ezinezkoa. Ez sinestekoa. - Ba al daki publikoak?
- Ez. Iragarri beharko dut. - Konspirazio nazkagarria!
Hori baino txarragoa: krimena.
Bai horixe! Bigarrengoz niri ihes egitea!
- Zertaz ari zara? - Ez al duzu ulertzen? Gerra da!
Aire-eraso alarma!
Itxi leihoak!
Beno, ez dugu kezkatu beharrik nazien obra dela eta.
Naziek eurek egingo dute antzerkia. Askoz ere handiagoa gainera.
Ez dago zentsorerik haiek gelditzeko.
Zorigaitzeko Polonia...
gupida gabe erasota inolako abisurik gabe.
Varsovia txikitua
suntsipenaren gorazarrez.
Teloia erori da poloniar drama honetan.
Hobetzeko itxurarik ez duen tragedia.
Poloniar esperantza bakoitzeko, tanke nazi bana dago,
eta jendea txunditua eta etsitua dago.
Ez dago geldituko dituen zentsorerik.
Zauritzen bagaituzue, ez al dugu odolik isuriko?
Kili-kili egiten badiguzue, ez al dugu barrerik egingo?
Pozoirik eman ezkero,
ez al gara hilko?
Nolako Shylock izango zinatekeen.
Azkona eramateko beste zereginik ez nuen.
Eramango al dugu inoiz azkonarik berriz?
Espero dezagun.
Baina Poloniako herrira izpiritu berria etorri da.
Terrore naziari amorruz erantzuten diote.
Zapalkuntzaren aurrean, iraultza.
Edonoiz, edonon borrokatzeko seta.
Bataila hasi da.
Irabaziko dugu!
Naziak kanpora. Hitler kanpora.
Varsoviako erresistentziak kolpeak itzultzen ditu.
Sabotajea, suntsipena.
Baina Poloniaren askatasunaren benetako borroka
Ingalaterran prestatzen ari zen.
Poloniar mutil gazteak bere herria mendekatzen.
"Royal Air Force"aren Poloniarren Eskuadroia.
♪ Bonbaketari bat Berlinera atera zen ♪
♪ Gure mutilen parteko opariz beteta ♪
♪ Bat Hitler zaharrarentzat zen ♪
♪ Beste handi berezi bat, Herman Göeringentzat ♪
♪ Gora bonbak, handi eta txiki ♪
♪ Irrintzika bidaliko ditugu ♪
♪ Ez gara sekula geldituko Hitler garaitu arte ♪
♪ Beraz aurrera mutilak, bejondeigula! ♪
Lagunak, atsegina da umorea galdu ez duzuela ikustea.
O, Berlin gainean are umoretsuago egoten gara!
Gazteago izan nahiko nuke zuek bezala gure herriari laguntzeko.
Tira, irakaslea! Zure irrati hitzaldietako bakarrak 10.000 bonbak adina balio du.
Noiz entzungo zaitugu berriz, Siletsky irakaslea?
Beldur naiz ea luzaroan ez den izango.
Zergatik? Zer gertatzen da?
O, ezer ere ez. Bidai txiki bat egin behar dudala.
Eta bueltako txartela hartzeko oso optimista izan behar da.
Misio sekretuan zoaz.
Alferrik nabil. Azkarregiak zarete niretzat, mutilak.
Badakit. Berlinera zoaz, Hitlerri hots egiteko.
Ez zehazki. Eta espero dut Hitlerrek ez niri hots egitea.
Milesker eskaini didazuen afari eder honengatik.
- Varsoviara joango al zara? - Zure burua arriskuan jartzea da hori.
Ez al zarete zuek egunero arriskuan jartzen?
Varsoviara zoaz, beraz.
Lagunak, mesedez. Ezin dizuet besterik esan.
- Damu naiz aipatu izanaz. - Ez duzu egin eta!
Geuk atera dizugu.
Beno, norekin fida naiteke, zuekin ez bada?
Eta badakit ez dela hemendik aterako.
Varsovia.
Arima emango nuke han amarekin ordubetez egotearren...
...oraindik bizi bada.
Ahal badut, haren berri izaten saiatuko naiz.
- Nire amaren berri izan dezakezu? - Nire arreba...
Badakit nola sentitzen zareten, baina konturatu zaitezte
ezin dudala nire misioa arriskuan jarri
Eman iezazkidazue zuen jendearen kontaktuak
eta eginahalak egingo ditut.
- Siletsky irakaslea. - Bai.
Nire familia zorionez Poloniatik kanpo dago, baina...
Beno, Varsovian norbait dago...
- O, neska bat? - Bai.
Oso gauza sekretua da.
Irakaslea. Estimatuko nizuke zera esango bazenio...
- Baina ez bere senarrari. - Badakit zer esan, orduan.
Esan bakarrik: "Izan ala ez izan".
- Berak badaki. - Klabedun mezua, e?
- Bai. - Zein da bere izena?
Maria Tura.
Itxaron. Apuntatuko dut.
Nola esan duzu, izena?
- Maria Tura. - T-U-R-A.
Horrela ongi?
Ez duzu ezagutzen Maria Tura?
Zergatik? Ezagutu behar al nuke?
Beno, Varsovian bizi izan zinen.
O, bai. Noski. Izena ezaguna zait.
Ezaguna? Famatua da.
Noski, noski.
Hemen, irakaslea: nire anaiaren izena.
- Ea letra ulertzen duzun. - Milesker.
- Ados. - Tenientea?
- Zer moduz, jauna? - Armstrong jenerala, Cunningham komandantea.
Zer moduz? Zergatik etorri zara?
Pare bat egun daramatzat etortzeari buruz pentsatzen.
Agian gizon zintzo batekin bidegabekeria egiten ari naiz...
- Noren susmoa duzu? - Begira, jauna...
Joan den egunean, Siletsky irakaslea informazioak hartzen zebilen kanpalekuan...
Maria Turaren izena aipatu nion, eta sekula entzun gabea zuen.
- Ezta nik ere. - Baina bera Varsovian bizi izandako...
...poloniarra omen da, eta Tura Varsoviako aktoresa famatuena da.
Jende askori ez zaio antzerkia interesatzen.
Izan ere, aktoresa bakarra ezagutzen dut,
eta benetan diotsut ez dudala hari buruz berriz ezer jakin nahi.
Baina Maria Tura aktoresa bat baino gehiago da. Instituzioa da.
Ezin duzu egunkari bat hartu berari buruz irakurri gabe.
Zigarro paketeetan dator. Xaboiak daude bere izenarekin.
Ezin zara Varsovian mugitu Maria Turarekin topo egin gabe.
Zuek abisatzea pentsatu dut, irakaslea joan baino lehen.
- Jada joana da, ezta? - Bai, atzo Suedian egotekoa zen.
Egon pixka batean. Nola zenekien joan behar zela?
- Berak esan zigun. - Zer esan zizuen?
- Varsoviara zihoala. - Sinestezina.
Poloniar artean geunden, eta inork ez zuen arazorik ikusi.
Bestela mutilek ez zioten helbideak emango.
- Zein helbide? - Varsoviako senideena.
- Eta berak hartu zituen? - Bai, jauna.
Nola egin du hori? Helbideak Gestaporen eskuetan erori ezkero
familien kontrako errepresaliak har ditzakete.
Noiz ailegatuko da Siletsky irakaslea Varsoviara?
Segur aski gaur Lituaniarako itsasontzia hartu du,
eta Lituaniatik, ezin jakin.
- Hiru edo lau egun agian. - Zenbat denbora behar duzu Varsoviara airez ailegatzeko?
Sei edo zazpi ordu, jauna.
- Itxaron dezakezu kanpoan? - Bai, jauna.
Ez dut sinetsi nahi.
Ezta nik ere, jauna, baina ezin gara arriskatu.
Tipoa erreferentzia onenekin etorri zitzaigun.
Eta behin eta berriz konprobatu genituen, jauna.
Gizon horrek Varsoviako erresistentziarentzat enkarguak daramatza.
Erresistentziari eman ordez Gestapori ematen badizkio,
ez dira bakarrik ehunka pertsona hilko.
Gainera Ekialdeko Europako gure antolakuntza suntsituko da.
Baina ez dut gizon bat hain froga ahulekin kondenatu nahi.
Ez gara kondenatzen ari.
Sententzia Siletskyk berak idatzi du, pilotuei Varsoviako bidaiarena kontatzean.
Agian txoroa baino ez da.
Halere, arriskua berdina litzateke. Eta Siletsky ezagutzen dut.
Ez da txoroa.
Beno, jauna. Zein da zure agindua?
- Deitu gazte horri. - Bai, jauna.
Orduan, tenientea: Varsoviara ailegatzen zarenean
zoaz Sztalugaren liburu dendara eta eman iezazkiozu gure aginduak.
Sztalugak erresistentziakoei pasatuko dizkie.
Baina dendan norbait badago, ez esan ezer.
Eskatu Tolstoiren "Ana Karenina"
eta sar ezazu Siletskyren argazkia 105 orrialdean.
- Argi dago? - Bai, jauna.
- Hamar minutu. - Ados.
Zorte ona izan.
Geldi!
Galdu dugu.
- Arratsalde on. - Arratsalde on.
Ba al duzu Tolstoiren "Anna Karenina"?
Baiezkoan nago.
"Anna Kar..." bai.
Hona.
- Zenbat da? - Hogei zloty.
Garestiegia, sentitzen dut.
- Agur. - Agur.
Hauek hartuko ditugu orduan. Zenbat da?
Zortzi zloty hirurogeita hamabost.
- Agur. - Agur, jaunak.
- Agur. - Etorri berriz ere.
Alexander Sileksky irakaslea. Bi egun barru dator. Trenbidea bijilatu. Ez da Gestapora
iritsi behar. Bestela katastrofea. Ahal bezain bizkor kontaktatuko zaituztegu.
Bai? Lagun zaitzaket, jaunak?
- Maria Turaren bila gabiltza. - Neu naiz Tura anderea.
Gurekin etorri behar zara.
Ez dut ezer egin. Zer behar dute nigandik?
Etor zaitez, besterik gabe. Goazen.
205, 206.
Hemen da Tura anderea, jauna.
Bai, jauna.
- 206 gelan itxaron dezala. - Bai, jauna.
- Arratsalde on, Tura anderea. - Arratsalde on.
Siletsky irakaslea naiz.
Plazer handia da zu ezagutzea, Tura anderea.
Ez duzu eseri nahi?
- Zigarro bat? - Milesker.
Barkamena eskatu behar dizut, zu hona ekartzeko manerarengatik.
Gizon batek kosta ahala kosta emakume bat ikusi nahi duenean,
gonbidapena baionetaz egin dezake, lausengu egite aldera.
Ongi esana.
Baina, halere, ni ez naiz zu hona ekarri izanaren arduraduna.
Bada Ingalaterran gizon gazte lirain bat
zuretzat mezu xelebrea eman didana.
“Izan ala ez izan.”
- Esanahia jakingo duzu, noski. - Imajina dezaket.
Nik, egia esan...
Barka nazazu, otoi.
Kaixo?
Bai.
O, zer moduz, Ehrhardt koronela?
Bai, bidaia gorabeheratsua izan da,
baina eskertzen dizut hegazkin hori Suediara bidali izana.
Bestela...
Nahi duzunean. Jakina.
10:00etan bihar Gestaporen kuartelean, zuk gauean kontrakoa esan ezean.
Oso ongi.
Zu ezagutzeko gogoz nago.
Agur, Koronela.
- Barkatu. - Beno, ez zaitut entretenitu nahi.
Milesker mezu atsegin horrengatik.
Tura anderea: zu aktoresa zara, ezta?
Bai.
Antzerkian, jakina, garrantzitsua da alde ona hautatzea.
Oso.
Baina bizitzan are garrantzitsuagoa da alderdi egokia hautatzea.
Alderdi egokia?
Baina zein da alderdi egokia?
Irabazleen alderdia.
Ez dut ongi ulertzen.
Beno: hemen, Varsovian, ongi ezagutzen dugun jendea dago...
...eta hain ongi ezagutzen ez duguna.
Askoz hobeto ezagutu nahiko genukeena.
Hortxe lagun gaitzakezu, Tura anderea.
Ni espioi bihurtzea nahi al duzu?
Tira, tira, hori hitz potoloegia da.
Behin espioia antzeztu nuen. Kritika ezin hobeak jaso nituen
- Paper zirraragarria zen. - Ez litzateke zirraragarria benetan antzeztea?
Azken ekitaldian tirokatzen ninduten. Espioi gehienei horrela gertatzen omen zaie.
Tura andere maitea, ez genuke zu bezalako
pertsona maitagarririk arriskuan jarriko.
Egin beharko zenukeen bakarra pixka bat entretenitzea litzateke.
Adibidez pertsona jakin batzuk zure etxera gonbidatzea.
Nire gela bakarreko "jauregian"?
Nire apartamentu polita kendu zidaten.
Hori oso erraz konpon daiteke.
Zure bizitza oso eroso bihur daiteke berriz, Tura anderea.
Beno, zer diozu?
Jakina, oso erakargarria eta tentagarria da...
Baina zer gertatuko da nire kontzientziarekin?
Beno, nahikoa izango dugu zu konbentzitzea
kausa zuzen baten alde ari zarela.
Ba al duzu nazismoaren helburuen berri?
Zerbait entzun dut.
Azken finean, mundu zoriontsua lortu nahi dugu.
Eta zoriontsua izan nahi ez duen jendeak ez du lekurik mundu zoriontsu honetan.
- Zentzuzkoa da. - Ez gara bortitzak. Ez gara munstroak.
Esan: munstro itxura al dut?
Jakina ezetz, Irakaslea.
Benetan pentsatzen duzula ematen du.
- Hala uste dut eta. - Edozein pertsona bezalakoak gara.
Kantatzea eta dantzatzea gustuko dugu,
emakume politak maite ditugu.
Gizatiarrak gara...
Eta batzuetan... oso gizatiarrak.
Sinesten zaitut.
Zergatik ez zara afaltzera gelditzen?
Ezin dut gauza xarmagarriagorik imajinatu.
Eta gaua amaitu aurretik, ziur nago "Heil Hitler"ka ariko zarela.
Zure gonbidapena onartu nahi nuke,
baina zuk naziak ahal bezain ongien ordezkatu nahi duzun bezala,
nik poloniarrak soineko txukunagoan ordezkatu nahiko nituzke.
Oso ongi ulertzen dut. Mesedez ez asko luzatu.
- Au revoir. - Unetxo bat.
- Irrikaz nago. - Baita ni ere.
- Andere hau joan daiteke. - Bai, jauna.
Zaila da hona sartzea, baina are zailago hemendik ateratzea.
O, izugarri beldurtua nago eta izugarri hunkitua.
- Agur. - Agur.
"Izan ala ez izan".
O, orain askoz ere hobeto sentitzen naiz.
Pozten naiz.
Nor zara? Nola sartu zara hemen?
Paraxuta. Hegazkin batetik salto egin nuen.
Zuzenean nire ohera? Nola sartu zara nire etxean?
Zure emaztea, e... Ez al da itzuli? Kezkatzen hasia nago.
- Zeu kezkatua? Neu nago kezkatua! - Ixo! Ez hain ozen!
Denak arriskuan jar gaitzakezu. Denok ontzi berean goaz.
Ontzi berean, e?
Orduan utz iezadazu galdera bat egiten, marinel batek besteari bezala.
Nola arraio sartu zara nire zapatiletan?
- Siletsky hemen da! - Zer?
Liburu-dendatik nentorrela, berarengana eraman naute.
- Zer ari zinen liburu-dendan? - Siletskyren kontrako abisua eman!
- Akabo dena, orduan. - Badugu aukera bat. Siletsky ez da Gestaporekin oraindik egon.
- Berarengana ailegatu behar gara, hotela lehertu behar badugu ere. - Ezinezkoa.
- Kuartel armatua bezalakoa da. Soldaduak nonahi. - Ba al daki hemen naizela?
Ez. Nazien aldeko espioi bihurtu nahi nau.
- Nork? - Siletskyk!
- Nor da Siletsky? - Espioia!
- Eta nor da hau? - Sobinski tenientea.
- Zertan ari zara hemen? - Zer inporta du? Siletsky hemen da!
Sinestezina!
Etxera nator, gizon bat nire ontzi berean aurkitzen dut,
eta emazteak dio: "zer inporta du?".
Baina "zero ordua" da.
Ez duzu nahiko denbora galtzea azalpen luzeak emanez.
Ez, baina senar batek azalpen txikiren bat merezi du.
Ados. Siletskyk nik berarekin afaltzea nahi du.
Eta beste ideiarik ez badugu,
agian neuk hil beharko dut, berarengana hel daitekeen bakarra naizelako.
Hau ez litzatekeen gertatuko tenientea Siletsky baino lehen heldu izan balitz.
Baina Siletskyri hegazkina bidali zioten, beraz Siletsky ailegatu da lehenago.
- Argi dago? - Ez.
Berarekin afalduko duzu. Gure aukera bakarra da.
Egon. Neuk erabakiko dut nire emazteak norekin afalduko duen eta nor hilko duen.
- Ez zara konturatzen Polonia dagoela jokoan? - Ez al zara abertzalea?
Aizu. Lehenik, solilokioan ihes egiten didazu. Gero, nire zapatiletan sartzen zara.
Eta orain nire abertzaletasuna zalantzan jartzen duzu!
Ni poloniar ona naiz. Nire herria eta nire zapatilak maite ditut.
- Espero dut herria lehena izatea! - Baita nik ere!
- Hau larrialdia da! Gerra! - Begira.
Ez dut dena ulertzen, baina Siletsky benetan arriskutsua al da Poloniarentzat?
- Katastrofea! - Beraz enkargatu beharra dago.
- Egingo dugu. - Zeinek egingo du?
- Neuk egingo dut. - Baina nola? - Non?
Herr Siletskyrekin Gestaporen kuartelean elkartuko naiz.
Bertan hilko dut; eta gero, espero dut esango didazuela zer arraio gertatzen ari den!
Uste nuena baino gehitxoago luzatu naiz. Espero dut itxurak merezi izatea.
Gure Führerraren alde edozein unetan hiltzeko prest nago,
salbu eta orain datozen orduetan.
Milesker, Irakaslea.
Aspaldi ez dut soineko hau jantzi.
Ezta janari hau ikusi ere. Kabiarra... oraindik ba al da?
Bai; irabazleen aldean.
Mahai honetan balio handiko argudioak ipini dituzu.
Atsegina da hemen egotea, Irakaslea.
Buffeta enkargatu dut.
Ez dugu nahi zerbitzariek traba egin gaitzaten.
Jakina. Azken finean, hau goi politika da.
Zu agente bezala entrenatzen hasiko naiz
xanpaina edalontzi batez.
Tximista-gerrarengatik topa egingo dugu?
Nahiago dut inguratze geldiarengatik.
Irakaslea: beldur pixka bat ematen didazu.
Ez duzu zergatik.
Agian ez. Agian bizar horrek liraintasuna ezkutatzen du.
Bai; uste dut gaztetasuna gordetzen duzula.
- Baina ez nago ziur. - Deskubritu ezazu.
Egingo dut.
Idatz ezazu zure izena, eta zuri buruz dena asmatuko dut.
Nire senarraren letra ikusi nuen lehen aldia
ezkontza agirian izan zen; beranduegi.
Beno, aprobetxatu beharko dut.
Baina gogoratu: sorgin batek negozioan iraun nahi badu,
bezeroari entzun nahi duena baino ez dio esan behar.
Hor duzu.
“Alexander Siletsky.”
"S" horrela egiten duzula jakitera, ez nintzatekeen hona etorriko.
Erabaki ziurreko gizona baitzara.
Bai, oso.
Baina xarma handia duzu.
Espero dut "Y" horren mailan izango zarela, irakaslea.
Ikusiko duzu.
Heil Hitler.
- Heil Hitler. - Heil Hitler.
- Muhm kapitaina naiz, Ehrhardt koronelaren taldekoa. - O, bai.
Sartu, mesedez.
Momentu bat.
Ehrhardt koronelaren planetan azken minutuko aldaketak izan dira,
eta zu une honetan ikusi nahiko zintuzke.
O, bai. Jakina.
Minutu batean zurekin naiz.
- Sentitzen dut. - Ez esan joan behar zarela.
Bai, baina ahal bezain bizkor konpontzen saiatuko naiz.
Izugarria da. Zalantzaz betea etorri naiz,
eta kausaren alde jartzen ari nintzenean, hemen uzten nauzu.
Ez naiz luzatuko.
Gestapo hain lanpetuta dabil egunotan, ezen nitaz libratzeaz pozik izango diren.
- Asko sentitzen dut. - Beno, zer egingo dugu.
"Nerbioak ezin ditut jasan. Nire bizitzak ez du Führerrarentzat baliorik, eta amaituko dut. Heil Hitler!"
Une bat. Zein da zure izena?
Tura anderea.
- Nor bisitatzen ari zinen? - Siletsky irakaslea.
Irakasleak ez du agindurik utzi. Bera itzuli arte zain egon beharko zara.
- Baina hori ezinezkoa da. - Sentitzen dut. Ezin dut ezer egin.
- 206. - Bai, jauna.
Bai, jauna. Bai, jauna. Bai, jauna.
- Heil Hitler. - Heil Hitler.
- Itxaron, Ehrhardt koronela abisatuko dut. - Milesker.
Agur, Koronela.
- Heil Hitler. - Heil Hitler.
Ez al da hau Ingalaterrako jauna, Muhm kapitaina?
- Bai, Jenerala. - Plazer handia zu ezagutzea, Irakaslea.
Oso plazer handia.
Ingelesei ziria ederki sartu diezu, ezta?
Lehoi britainiarrak bere tea edango du
Alemanian egindako platertxoetan.
- Heil Hitler. - Heil Hitler.
Nolatan ailegatu da general izatera?
Beno, Göering-en koinatua da.
- Koronelari abisua emango diot. - Milesker.
- Paperak ekarri ditu. - Gogoratu: Ingalaterrako laguntzaileen izenak atera.
- Jakiten duzunean, abisatu niri. - Ados.
- Gure bizitza zure antzezpenaren menpe dago. - Badakit.
Eginahalak egingo ditut. Nire burua gaindituko dut.
Ez, Tura. Lasai, gain-antzezpenik ez mesedez.
Goazen. Ez dut atsegin gure herriaren patua histrioi baten eskuetan uztea.
Sar dadila.
- Irakaslea, mesedez. - O, milesker.
- Heil Hitler. - Heil Hitler.
Siletsky irakaslea, pozten nau zu ezagutzeak.
Ni ere pozten nau zu ezagutzeak.
- Eseri, mesedez. - Milesker.
Ez duzu imajinatzen nolako atsegina den zu hemen izatea.
Gauza ederra da Gestaporen airea berriz arnastea.
Londresen famatua zara, Koronela.
"Kontzentrazio Kanpaleku" Ehrhardt ezizena ipini dizute.
Bai; guk kontzentratzen ditugu, eta poloniarrek kanpin egiten dute.
Izan ere! Beno, hemen da informea.
Akabo erresistentzia mugimendua.
Ikus dezagun.
Ederto.
Hauek hiltzat har ditzakegu.
Zera... hotelean ez dituzu dokumentu gehiago, ezta?
Ez. Hor da dena.
Ongi.
Bihar, goizean goiz, bidaliko dut kopia Berlinera.
Kopia?
Bai, noski! Kopia.
Burokrazia hutsa da, baina haiek nahi dutenez... egin beharko dugu.
Noski, noski. Jakingo duzu, irakaslea,
Varsovia leku arriskutsua bihurtu dela.
Baina hotelean paperak leku seguruan izango dituzu, noski.
Ez, nire bidaia-kutxan daude. Baina hotela oso segurua da.
Bai, noski. Jakina.
Hau oraintxe bertan jarriko dut martxan.
- Oraintxe nator. - Oso ongi, Koronela.
- Listo, arratoi hori akabatuko dut. - Ez, ezin duzu.
Bidaia-kutxan oraindik paperak ditu.
- Txakur zikin hori hilko dut. - Entzun! Nola sartuko gara hotelean?
- Nola sartuko gara hotelean? - Mantendu ezazu hor. Zerbait pentsatuko dugu!
Ados.
Beno, beste ezer galdetu nahi didazu?
Gauza asko. Eseri, Irakaslea.
Gauza asko galdetu nahi dizkizut.
Bai, bai, bai. Hainbat gauza.
Galdetu nahi duzun guztia. Pozik erantzungo dizut.
Milesker.
Beraz, "Kontzentrazio Kanpaleku" Ehrhardt deitzen al naute?
Bada, irakaslea, zerbait galdetu nahi nizun.
- Bai? - Zera...
Horrelako kontuak.
Mila galdera buruan, eta ezin bat hautatu.
Baina etorriko da. Etorriko da.
Agian zeuk zerbait galdetu nahi didazu.
- Ez, ez zait ezer bururatzen. - Ene, bada.
Orduan "Kontzentrazio Kanpaleku" Ehrhardt deitzen naute!
Bai, bai.
Hara, hara.
Unetxo bat. Oraintxe nator.
- Gidoia amaitu zait. - Konturatu gara.
- Har ezazu pistola hau. - Sartu poltsikoan.
Eraman ezazu hotelera bueltan. Bere gelan, jo ezazu pistolarekin.
Orduan kendu giltzak, bidaia-kutxa ireki eta paperak erre.
- Eta gero tirokatu. - Ados.
Egon! Eta ni? Hil egingo naute.
Atzamarrak gurutzatuko ditugu.
Ongi. E, itxaron!
Zoaz zeu hotelera, eta atzamarrak neuk gurutzatuko ditut. Beste zerbait pentsatu.
Beraz "Kontzentrazio Kanpaleku" Ehrhardt deitzen naute, ezta?
Koronela: zerbait urgenterik ez baduzu, atseden hartu nahiko nuke.
Atseden? A, Tura anderea.
Esan iezadazu: nolakoa da Tura anderea?
Eseri, Irakaslea.
Gestapoko nire mutilak oso eraginkorrak dira.
Agente bezala guretzat baliotsua izan zitekeela pentsatu dut.
Eta bide batez esanda, oso konpainia ona da.
Konpainia ona, e?
Tura anderea ezagutu nahi baduzu, gustura aurkeztuko dizut.
Milesker!
Eta gustatzen bazaizu...
Agian nitaz ongi hitz egingo diozu?
Plazer handiz gainera!
Milesker, milesker.
Ez al dago ezkondua?
Bai, baina zer inporta du horrek?
Bai, zer inporta du?
Bide batez esanda, uste dut bere senarra...
Joseph Tura dela uste dut, aktore poloniar hain famatu hori.
- Ezagutuko duzu. - Ez, bada.
Izan ere, Maria Tura ere ez nuen lehendik ezagutzen.
Ez? Orduan nola egin zenuen harremana?
Beno, istorio delikatua da.
Bada Ingalaterran pilotu poloniar gazte bat.
Bere izena Sobinski dela uste dut.
Harentzat mezu bat eman zidan.
Oso interesgarria. Zein mezu?
Romeo gazte honek eskatu zidan inolaz ere ez esateko senarrari.
Mezua zeri buruz zen gutxi gora behera imajina dezakezu.
Bai, gutxi gora behera.
Maitasun kode sekretua ematen du.
- Aspertzen ari al natzaizu? - Ez, ez!
Oso interesgarria da.
Pilotuaren mezuari ezin izan nion ez hankarik ez bururik aurkitu. Zuk ere ez, segur aski.
Baina badirudi Tura andereak oso ongi ulertu zuela.
Eta? Zein zen mezua?
“Izan ala ez izan.”
“Izan...”
“Izan ala ez izan...”
Koronela, ez da gauza larria. Shakespeare baino ez da.
Hori da zuk uste duzuna! Irakaslea, harritzen nauzu.
Zuk, Gestapoko kide zahar batek, emakume poloniar bati etsaiaren mezua ekartzea ere!
"Etsaia" diodanean, etsaia baita!
Elkarrekin zebiltzala uste al duzu?
Ezin dut zin egin, baina ez nuke zalantzan jarriko. Zuk bai?
Ez! Eta hau argituko dut, Gestapo osoa mobilizatu behar badut ere!
Baina, Koronela, ez dut ulertzen.
Bi hauek elkarrekin ibili arren, ez duzu zertaz kezkatu behar.
Kezkatu beharko litzatekeen bakarra senarra da.
Eta horrekin nahikoa! Maria Tura hori atxilotuko dut!
Beno. Arrazoia duzu.
Gestapon hainbeste denbora daramat, ezen dena susmagarria iruditzen zaidan.
Niri ere bai.
Beraz "Kontzentrazio Kanpaleku" Ehrhardt deitzen naute.
- Tura anderearengana itzuliz... - O, ahaztu dezagun.
Ez dago misteriorik harengan. "Zera" merkea baino ez da...
Uste dut ulertu zaitudala.
Beraz ez dut esan beharrik, ezta?
Ardura dizu insistitzen badut, Ehrhardt koronela?
Inondik inora ere ez.
Lehen esan dudan bezala, Ehrhardt koronela,
honetaz kezkatu behar den bakarra andere honen senarra da.
Aktore poloniar hain famatu hori, Joseph Tura.
Beno, horrek ez du nirekin zerikusirik.
Bada, izan beharko luke, Tura jauna.
Eskuak gora. Bizkor, mesedez.
- Hilotzik antzeztu al duzu inoiz? - Zer?
Nik esandakoa bete ezean, orain antzeztuko baituzu.
Zoaz ate horretara, eta esan zure lagunei alde egiteko.
Ez dut egingo.
Itzul zaitez.
Zoaz horra, eta jarri hormari begira.
Orain geldi hor.
Ziur zaude? Ez duzu iritziz aldatuko?
Beste aukera bat emango dizut.
Oso ongi, Tura jauna!
Gora Polonia!
- Zer gertatu da? - Hortik joango zen.
Hortik?
Begiratu hor behean!
Hortxe dago!
Harrapa ezazue!
Taula atzera! Jaso teloia!
- Heil Hitler. - Heil Hitler.
- Siletsky irakaslea? - Siletsky irakaslea ez da hemen.
Itzultzekoa al da?
Bai, jakina.
Ardura dizu hemen itxaroten badiot?
Jakina ezetz.
Milesker.
- Gabon, Siletsky irakaslea. - Gabon.
- Gabon, Irakaslea. - Gabon.
Siletsky irakaslea?
- Bai? - Heil Hitler.
Heil Hitler.
Schultz kapitaina naiz, Ehrhardt koronelaren taldekoa.
Pozten nau zu ezagutzea, Kapitaina.
A, Tura anderea.
Joana izango zinela uste nuen, madame.
Ni ateratzeko baimena ematea ahaztu zitzaizun,
baina orain ez naiz damutzen itxaron izanaz.
Eta zer moduz dago Siletsky irakaslea?
Hilda.
Zeharo hilda.
Ezin lanpetuago ibili naiz.
- Xanpaina kopa bat? - Ez, milesker. Ez dut edaten.
- Zigarro bat? - Milesker, ez dut erretzen.
- Gure Führerrak bezala. - Bai.
Kapitaina, sentitzen dut zu horrela itxaronaraztea.
Kapitaina dibertitzen saiatu naiz, baina uste dut ez dela fidatzen.
Onartzen dut hona sartzean harritu egin naizela.
Ulergarria da.
Gestapo luzaroan ari da, egunez eta gauez,
jende guztiari buruzko gauza guztiak jakin nahian.
Eta hara non ni, ailegatzearekin batera, hiriko emakumerik ederrena aurkitzen dudan.
- Ez zenuen madame lehendik ezagutzen? - Ez, zehazki.
Baina azalpena oso sinplea da.
Tura anderea hona deitu banuen mezu bat emateko izan zen.
- Ez al da horrela? - Bai.
Izan ere, bada pilotu gazte bat, Turatarren lagun oso ona,
eta bereziki Tura anderearena, ez al da horrela?
Beno, bai, baina hain laguna ere ez dut.
Laguna, edonola ere. Kode mezua bezalakoa zen.
Kode mezua?
O, Tura andereak ez du Gestapori ezkutatzeko ezer,
baina badu sekretutxo txiki bat.
Senarra enteratu ezkero, hil egingo luke.
Senarra poloniar aktore hain famatu hori da, Joseph Tura.
- Ezagutuko duzu noski. - Ez, ez dut ezagutzen.
Irakaslea, Ehrhardt koronelak zera nahi du...
Bai, bihar 10:00etan berarekin geratuta nago.
Koronelaren planetan aldaketak egon dira.
- Ez duzu eramango, ezta? - Barkatu...
baina Koronelak Irakaslea oraintxe ikusi nahi du.
Horiek dira nire aginduak.
Beno, badirudi joan beharko dudala.
Barkatu unetxo batean.
O, bihotza!
Maitea.
- Ireki bidaia-kutxa eta paperak erre. - Zer egin duzu Siletskyrekin?
- Zer egin duzu zuk Sobinskirekin? - Horrek ez dio orain inporta.
Ez al zara konturatzen Gestaporen eskuetara zoazela?
Bai. Eszenatoki honek dinamita du azpian.
Labaintzen banaiz hilda nago.
Badakizu ezin dudala ongi antzeztu barruko lasaitasunik gabe.
Maria, esan egia. Izan zintzoa.
Jakin beharra dut. Tipo hari nire solilokioan alde egiteko esan al zenion?
O, maitea, bihotza, asko maite zaitut.
Ez al dakizu? Ez al duzu sentitzen?
- Zerbait gertatuko balitzaizu... - Egin dezakedala uste al duzu?
Aktore handia zara. Beste inork ezin du paper hori egin.
Egin dezakezu eta egingo duzu.
Agur, maitea.
Agur.
Ez banaiz itzultzen,
Sobinskiren eta zure artekoa barkatzen dizut.
Baina itzultzen banaiz, egingo ditugu kontuak.
- Bai? - Heil Hitler.
- Hemen da Siletsky irakaslea.
Sar dadila.
Ez zenuen ulertu esan nizuna?
Atxilotu al duzu? Zergatik ez?
Frogarik ez duzula? Aitzakia polita. Atxilotu bera ere.
Zalantza duzunean, atxilotu. Zenbat bider esan behar dizut?
Heil Hitler! Heil Hitler.
- Heil Hitler. - Irakaslea, azkenean ezagutzen gara.
Zure etxean zaude. Ez al duzu berokia erantsiko?
Milesker.
Ehrhardt koronela, gauza ederra da
Gestaporen airea berriz arnastea.
Milesker. Zigarroa? Purua? Brandya?
- Ez, milesker. - Agendan aldaketa bat izan dut.
Gure artean: albiste handia.
Zure lagun zaharra dator Varsoviara: Führerra.
Badakit atsegina izango zaizula Führerra berriz ikustea.
- Nori ez? - Ados, ados.
Zenbat denbora ikusi ez duzula, Irakaslea?
Asko. Gehiegi!
Noski, noski.
Esan, Berchtesgaden esaten den bezain ederra al da?
Bai.
Inolako arriskurik gabe baiezta dezaket.
Baina ez paisaiaren arkitekturarengatik.
Benetako edertasuna Führerraren presentziak ematen dio.
Bistan da, bistan da.
Eta? Zer berri ekarri duzu Londresetik?
Londres? O, bai, Londres.
Londresen famatua zara, Koronela.
Badakizu zein ezizen ipini dizuten? "Kontzentrazio Kanpaleku" Ehrhardt.
Benetan?
"Kontzentrazio Kanpaleku" Ehrhardt deitzen al naute?
Horrelako erreakzioa izango zenuela uste nuen.
Beno, Irakaslea, ikus dezagun zure informazioa.
Beno, azkenean brandy kopa hori onartuko dizut.
Noski. Brandya.
Horrek Varsovian bolo-bolo dabilen istorio dibertigarri bat gogorarazi dit.
Gure Führerrari buruzko istorioa.
Nola zen? O, bai.
Brandy bati Napoleonen izena eman zioten.
Sardinak Bismarck erara prestatzen dira.
Eta Führerrak gazta zatia bezala amaituko omen du!
Ez al zaizu dibertigarria iruditzen?
Ez. Führerrari ere ez litzaioke irudituko.
Eta ez dut uste Adolf Hitler historian delicatessen bezala amaituko duenik.
Irakaslea! Txantxa baino ez zen. Entzundakoa errepikatu baino ez dut egin.
Nik ez... Ez nazazu txarto ulertu.
- Leiala naiz. Ez nuke... Heil Hitler! - Heil Hitler.
Führerrari honi buruzko zerbait esango al diozu?
- Zergatik izorratuko zaitut? - Noski. Asko eskertzen dizut.
Führerrak ez du ezer entzungo nire ezpainetatik.
- Hitz ematen dizut. - Milesker.
Orain, mesedez, ongi iruditzen bazaizu,
zer diostazu erresistentziari buruz?
- Zeintzuk dira zure planak? - Jakin nahi duzu, e?
- Bai, ardura ez bazaizu. - Beno: giltza nire eskuetan dago.
Sarraila aurkitu behar dut. Hobe hori, sarraila izanda giltza aurkitu beharra baino. Zer iruditzen?
Itxura ona. Oso ona.
Baina esan: zeintzuk dira zehazki zure asmoak?
Beno. Sar gaitezen detailetan, beraz.
- Bai, mesedez. - Ez dago detailerik.
Oraindik ez, behintzat. Baina garrantzitsuena hau da:
erresistentziako liderraren izena dut.
- Gure kartak ongi eta kontuz jokatu ezkero... - Ulertzen dut!
Artzainaren atzetik joanda, laster aurkituko duzu artaldea.
- Zein da artzainaren izena? - Boguslaw Robanski.
Schultz kapitaina sar dadila.
Beraz, "Kontzentrazio Kanpaleku" Ehrhardt deitzen al naute?
- Bai, Koronela? - Kapitaina, hiri honetan gizon bat dago. Zein da bere izena?
- Robanski. - Boguslaw Robanski? - Bai.
- Ez duzu beraz kezkatu beharrik. - Zer esan nahi duzu?
- Duela bi egun fusilatu dugu. - Robanski, fusilatua? Ezin dut sinetsi!
Ez al zara konturatzen nor fusilatu duzun, Kapitaina?
Nire bizitza arriskuan jartzen dut erresistentziako buruak harrapatzeko,
eta prest gaudenean, sabotajea, sabotajea eta sabotajea!
- Sentitzen dut, Irakaslea. - Zergatik fusilatu zenuten?
Bagenekien gizon honek Führerrari
buruzko txantxak egiten ari zela.
- Hori ez da gizona tirokatzeko arrazoia. - Ados nago.
Ez segituan, behintzat.
Robanski fusilatu zenuten. Ez al zen hobea izango lehenik zelatatzea?
Bai! Zergatik ez dugu jendea zelatatzen tirokatzen hasi aurretik?
Barkatu, baina exekuzio agindua zeuk sinatu zenuen.
O, egunean hainbat sinatzen ditut!
Ikusten? Nire jendeaz ere ezin naiz fidatu.
Koronela, agian oraindik zerbait egin dezakegu.
Bada beste gizon bat. Aukera ona.
Maximilian Pietrowski.
Maximilian Pietrowski?
Ez iezadazu esan zuk...
Bai.
Ezin dugu erresistentzia ikertu buruak akabatzen baditugu.
Horrela ezin da. Ingalaterran honen berri badute,
kondekoratu egingo zaituzte.
- Sentitzen dut, Irakaslea. - Hori da dena, Schultz!
Bai, jauna.
Ez zait gustatu Schultz kapitainak ardura zeuri egoztea.
Ezta niri ere. Zerbait susmagarria dago...
edan, erre edo haragirik jaten ez duen gizonarengan.
- Gure Führerra, esan nahi duzu? - O, ez! Mesedez, Irakaslea!
- Ez al duzu... - Zergatik izorratuko zaitut berriz?
Asko eskertzen dizut.
Londresera lehenbailehen itzuli nahiko duzu, noski?
Londresera? A, bai. Jakina.
- Noiz duzu joateko asmoa? - Ahal bezain laster.
Egoera honetan, horixe da onena.
Gure hegazkin bat ostegunean aterako da Suediara. Erreserba egingo dizut.
- Ederto. Hobe bi erreserba. - Bi?
Bidai honetan, gutxienez gauza bat ongi atera zait.
Tura izeneko andere bat aurkitu dut.
Londresen laguntzaile ona izango da.
Egia esan, ez dut emakumezko agenteengan sinesten.
Tura anderea ezagutu ezkero, iritziz aldatuko zenuke.
Zergatik ez? Hobeto erabakiko duzu. Eta ezetz badiozu, ezetz izango da.
- Hotelera hots egingo dizut. Zein zen anderearen izena? - Tura anderea.
Bere senarra aktore poloniar hain famatu hori da, Joseph Tura.
- Ezagutuko duzu. - O, bai.
Behin antzokian ikusi nuen, gerra aurretik, Varsovian.
Benetan?
Berak Shakespeareri egindakoa, orain Poloniari egiten ari gatzaizkio.
- Agur, Koronela. - Agur, Irakaslea.
Ehrhardt koronela naiz. Eseriko zara, mesedez?
Milesker.
- Tura anderea, deitu zaitut... - Eta oso eskertua nago.
Ez dakit zer pentsatu. Hain gauza zirraragarria ematen du...
Tura anderea. Albiste txarrak ditut zuretzat.
Pertsona egokia ez naizela uste baduzu, ez zait gustatuko, baina lehena kausa da.
Ez, Tura anderea. Ez da hori.
Kolpe gogorra hartzeko prestatu zaitez: Siletsky irakaslea hila da.
Hila?
Erahila.
Ezin dut sinetsi.
Ezin da bera izan.
Noiz gertatu da?
Oraindik ez dakigu. Txostena iritsi berri zait.
- Hotelean izan da? - Ez. Bistan denez, tranpa bat izan da.
Führerra Varsoviara heldu berri da,
eta mutilek gaur gauean harrera egin behar diote,
soldaduen ikuskizunen bat.
Beraz Polski Antzokia ireki dute, eskenatokia prestatzen saiatu dira,
eta habeetako bat hautsi da, Siletsky irakaslearen gorpua eroriz.
Nork egingo zuen? Ba al duzu ideiarik?
Ziur xamar gaude.
Gorpuan zegoen bala pistola britainiar batena da,
eta atzo britainiarrek norbait paraxutatu zuten.
Beraz, misterio bakarra dago: non da gizon hori?
- Sinets nazazu, harrapatuko dugu. - Horrela izan dadila.
Irakasle gaixoa!
Arratsalde honetan berarekin gelditua nintzen. Edozein unetan agertzekoa zen.
Milesker. Ez zaitut gehiago entretenituko.
- Agur. - Jakin ezazu...
...zure eta gure arteko loturak ez daudela inondik ere hautsiak.
- Edonola ere, guretzat oso baliotsua zara. - Milesker.
Ez du zertan Londresen izan behar. Hemen Varsovian ere zerbait bila dezaket.
Zuk erabakitzen duzuna. Nahi baduzu nik...
Jakina: hobeto ezagutu beharko zintuzket.
Hori da nire lana eta, kasu honetan, nire plazerra ere.
- Eskertzen dizut, baina orain nik... - Ez du zertan gaur izan behar.
Hobeto sentitzen zarenean, agian elkarrekin afal dezakegu.
- Hots egin iezadazu. - Egingo dut. Eta ez estutu, txiki.
- Saiatuko naiz. - Horixe da jarrera.
Tura andereak kezkatua dirudi.
Jakina. Siletskyri gertatutakoa izugarria baita.
Baina azken finean, Führerraren alde hil da.
Jakina.
Kaixo? O, egun on, Siletsky irakaslea. Nik...
Pixka bat berandu helduko zarela?
Bai.
Bai, ulertzen dut. Noski, Irakaslea.
Abisatuko duzu mesedez Siletsky irakaslea?
Bada denbora Irakaslea joan dela.
Al da? Milesker.
- Tura hemen izan al da? - Bai.
- Zerbait esan al du? - Ez. Arrapaladan sartu, niri matrailekoa eman, eta alde, besterik ez.
Dobosh, ba al dakizu zer gertatu den?
- Bai, baina dena ongi dago. Joseph oraintxe joan da. - Zer?
Arazoak izan ditu. Norbaitek bizarretik tiratu omen dio.
Ez kezkatu: beste bizar bat eman diot. Turarekin sekula ezin da jakin eta.
Galdua da! Gorpua aurkitu dute! Dena dakite!
Zer?
- Nork ireki du antzokia? - Naziek.
- Nork eman die giltza? - Ixo, baboa!
Hil egingo dute! Lagundu behar duzue!
Rawitch, egin zerbait!
- Irakaslea hemen da. - Plazer handiz hartuko dugu.
Irakaslea, mesedez.
- Heil Hitler. - Heil Hitler. Zer moduz, Irakaslea?
- Ederki, milesker. Zer moduz, Koronela? - Ezin hobeto. Hartuko dizkizut?
Zer iruditu zaizu Tura anderea?
- Zoragarria. - Pozten naiz.
Bai, horixe.
Muller kapitaina eta Brandt tenientea, gure Ikerketa Talde Berezikoak,
beste izenez "departamentu azkarra".
- Zer moduz? - Zer moduz? - Plazera da.
- Zer moduz? - Plazera da.
Irakaslea: zu joan aurretik hitz egin beharra dugu.
Gauzatxo batzuk konpondu behar ditut gizon hauekin.
- Inporta zaizu nire egongelan itxarotea? - Milesker.
Beno, dagoeneko lur joko zuen.
Eman iezaiozu denbora pixka bat. Oilo-ipurdi azala disfrutatu dezala.
Koronela: benetan nahiago duzu prozedura hau, ohiko metodoa baino?
Esango nuke intelektualekin
lan mentala eraginkorragoa eta bizkorragoa izaten dela.
Baina azkenean intelektuala ez balitz?
Orduan kultura fisikoa landuko genuke.
Koronela: ez zaitut presa sartu nahi, baina luzarorako izango dela uste duzu?
- O, aspertua zaude? - Ez, ez.
Zure lagun horrekin hitz egiten saiatu naiz,
baina itxuraz hilda dago.
Ez da izango! Goazen, ikus dezagun.
Erailketa ematen du.
Oker banago zuzendu, Koronela,
baina badirudi zure lagunak eta biok antza dugula.
- Zuk ere erreparatu al diozu? - O, bai horixe.
Eta susmo handia dut bietako bat iruzurgilea dela.
Ez nuen pentsatu, baina zuzen zaudela uste dut.
Diberti gaitezen: gu biotatik iruzurgilea nor dela uste duzu?
Ez txarrera hartu,
baina gela honetakoen iritzian, zeu zara.
- Barka nazazu. - Jakina.
- Ardura dizu detektibearena egiten badut? - Aurrera, Irakaslea.
Milesker.
“Edmondson's, Londres.”
Benetako Siletsky Londresetik etorri da. Trajea Londresen erosia da.
- Niretzat itxura txarra, ezta? - Izugarria.
Bere erlojua oraindik badabil,
beraz benetako Siletsky Varsoviara ailegatu eta gero hil dute.
Itxura benetan txarra du honek. Fusilatua izateko arriskuan nagoela dirudi.
Aukera handiak dituzu, bai.
Eta ez dago zalantzarik apropos aritu dela.
- Nire antza hartu nahi izan du. - Edo zuk bere antza.
Horrela da.
Ile ebakera bera dugu, are, bizarra ere antzeko forman dugu.
- Antzeko forman ez: berdin-berdin. - Noiztik ezagutzen zineten?
- Hemen bertan topatu gara. - Gezurretan ari zara.
Hilabeteetan zelatatu duzu. Bizarra hazteko beste denbora.
- Oso ongi, Schultz! - Bikain, Schultz...
...baina bizarra faltsua izan daitekeela ahaztu duzu.
Oso dibertigarria.
Ez, Irakaslea: historia hobea kontatuko dizut.
Agian berak du bizar faltsua.
- Ez dut uste. - Zergatik ez zara ziurtatzen?
Zergatik ez diozu bizarretik tiratzen?
- Ezin dut. - Ezin duzu, e?
Sentikorregia, e?
Gizona akabatu dezakezu, odol hotzean hil dezakezu,
baina ezin diozu gizon bati bizarretik tiratu.
Ez dut sinesten!
Schultz!
Nola ekartzen nauzu egoera honetara! Ezin naiz inorekin fidatu.
Koronela, agindua zeuk eman duzu.
Ardura berriz niri egozten? Hori da dena, Schultz!
Agur, jaunak.
Irakaslea, barkatuko al nauzu!
Koronela, zure lana baino ez duzu egin.
Zalantza guztiak uxatzeko, zergatik ez didazu bizarretik tiratzen?
- Irakaslea, mesedez! - Behin bakarrik.
Ez ez, ez. Mesedez, ez buelta gehiago eman honi.
Benetan diotsut: ez dut ezertxo ere sinetsi.
Baina Schultz hau! Eta Führerrarekin egongo bazina...
- Ez diot ezer esango. Hitz ematen dizut. - Milesker.
Orain garrantzitsuena zu Londresera lehenbailehen bidaltzea da.
- Tura anderearekin? - Jakina. Nahi duzun guztia.
- Aireportuarekin. - Non da Ehrhardt koronelaren bulegoa?
- Heil Hitler. - Heil Hitler.
- Ehrhardt koronela? - Bai, jauna.
Von Seidelman generala naiz, Führerraren segurtasun taldekoa.
Führerrarekin ailegatu, eta ordubetera bera hiltzeko konspirazio bat aurkitzen dut!
- Ezin al naiz inorekin fidatu? - Baina, Jenerala...
- Atxilotu gizon hau! - Ez, Jenerala!
- Iruzurgilea da! - Erotu al zara?
Siletsky irakaslea da!
Eta? Zer diozu orain?
Bizar faltsua duen gizona, eta zuk tiratu ere ez!
Nire bizitza osoan ez dut horrelako negligentziarik ikusi!
Jada ez naiz zurekin fidatzen. Kasu hau nik neuk eramango dut.
Leku hau berrantolatuko dut, eta zu ez zara libratuko.
- Eta gainera... - Generala.
Führerrarekin duzun hitzordua?
- Bai, bai. Izango duzu nire berri! - Bai, jauna!
Eraman ezazue!
“Gazta zati bat", e?
Schultz!
Hegazkina prest nuen, dena!.
Baina Rawitch jaunak antzezteko gogo bizia zuen,
eta Rawitch jaunak antzezten duenean, norbaitek sufritu beharra du.
Mesedez, Tura jauna, barka nazazu zure bizitza salbatzen saiatzeagatik.
Nork izorratu du dena? Zeuk! Ez bazina hain jeloskorra izango...
- Horrela da. - Ez da. - Gero hitz egingo dugu hortaz.
Mesedez, mesedez. Lagunak...
"...erromatarrak eta herritarrak!". Ez hasi orain Marco Antoniorena egiten.
- 24 ordutan dena jakingo dute. - Arratoiak tranpan bezala eroriko gara!
Itxaron.
Hitler, jakina, gaur palko nagusian eseriko da.
Gogoan al duzue duela bi urte "Erailketa Operan" antzeztu genuela?
- Nolako porrota. - Bai.
Eta berriz ere izan liteke, baina hemendik ateratzen saiatu beharra dago.
Egoerak antza handia baitu.
Pasilloan soldaduak egongo dira Hitlerren palkoa zainduz.
Une batez uxatuko bagenitu...
Horrek esan nahi du Gestapo kommozionatu behar dugula.
Nik kommozioa eragin dut ezagututako Gestapokide guztietan.
Ez, zu ezin zaitugu erabili. Ez da emakumerik egongo. Baina... Greenberg?
Bai, Dobosh jauna?
Lortuko bagenu Greenberg bat-batean nazien artean agertzea...
- Barre izugarriak eragingo lituzke. - Ez, ez luke.
Greenberg, zuk beti paper garrantzitsuren bat antzeztu nahi izan duzu.
Zer egin behar dut, Dobosh jauna?
Ez baduzu ongi antzezten, denak galduak gara.
Eta ongi antzezten baduzu ere, ezin dut ezer bermatu.
Zer egin behar dut?
Ados. Entsea dezagun. Lehendabizi...
- Nolako itxura du? - Bikaina. - Sobinski, joateko ordua da.
Prest nago.
Ikus dezagun.
- Itxura ona du. - Bai, itxura oso ona.
Bai.
- 9:00ak aldean hartuko zaitut! - O, maitea!
Agur.
Zerbait txarto aterako balitz, ez bazina itzuliko...
- Sobinski ere ez litzateke itzuliko. - Agur, maitea.
Elkarri agur esan nahiko diozue, noski. Aurrera.
Agian hauxe da elkar ikusiko dugun azken aldia.
Bakarrik esan dezaket zu ezagutzea ederra izan dela, Maria.
- Agur, Tura anderea. - Agur, Sobinski jauna.
Goazen.
- Heil Führerra! - Heil!
"Alemania, Alemania denen gainetik Munduan edozeren gainetik
Beti erasokor eta babesle Anaitasunean denok batera
Maasetik Memelera Etschtik Beltera
Alemania, Alemania denen gainetik Munduan edozeren gainetik..."
- Nola heldu zara hona? - Hemen jaioa naiz.
Eta zerk bultzatu zaitu hemen hiltzera?
Berak.
Zer nahi duzu Führerrarengandik?
Zer nahi du berak gugandik? Zer nahi du Poloniarengandik?
Zergatik hau guztia?
Zergatik? Ez al gara gizakiak?
Ez al dugu begirik? Ez al dugu eskurik,
organorik, zentzurik, neurririk, sentimendurik?
Ez al dugu janari berbera jaten? Ez al gaitu arma berak zauritzen?
Ez al gaitu gaixotasun berak menderatzen? Ez al gaitu sendagai berak sendatzen?
Ez al gaituzte berdin freskatzen eta berotzen neguak eta udak?
Zauritzen bagaituzue, ez al dugu odolik isuriko?
Kili-kili egiten badiguzue, ez al dugu barrerik egingo?
Pozoirik eman ezkero, ez al gara hilko?
Eta iraintzen bagaituzue, ez al dugu mendekurik hartu beharko?
- Lange eta Schneider tenienteak! - Bai, jauna.
Hartu gizon hau eta eraman ezazue nire koartelera. Galdekatu nahi dut.
Gizonak: gertaera harrigarri honi buruzko hitzik ere ez dadila hemendik atera.
- Nor da enkargatua hemen? - Neu, jauna.
- Nolatan gertatu da hau? - Ez dakit, jauna.
Ez dakizu. Besterik gabe. Horrela jagoten duzue gure Führerra.
Nire Führerra: hemendik berehala ateratzea gomendatzen dizut.
- Aireportura. - Bai, jauna.
- Bidean geldialdia egin behar dugu. - Bai, jauna.
Heil! Heil! Heil!
Greenberg.
Beti Shylocken papera antzeztu nahi izan du,
eta azkenean izan du aukera.
Eta berriz egingo du.
Ez Polski Antzokiaren pasilloan, baizik eta taula gainean.
- Tren geltokia! - Erresistentzia oraindik bizi da!
Bai, erresistentzia salbatu dugu.
Bronski, orain historiaren parte gara.
- Agian egunen batean monumentua egingo digute. - Bai horixe.
Datorren mendean nire burua zaldi baten eseria irudika dezaket.
Bai, eta batzuetan zuk...
- Zer gertatzen da? - O, ezer ere ez.
Nerbioek jota nago, eta edozer gauza imajinatzen dut.
- Zer imajinatu? - Une batez bibotea zenuela iruditu zait.
Badut.
- Ez, ez duzu. - Erotu al zara?
Non da nire bibotea? Hau katastrofea! Aurkitu beharra dugu!
Hura gabe ezin dut kotxetik atera Maria hartzeko.
- Zer egin duzu bibotearekin? - Aurkitu beharra dugu.
Arratsalde on, Tura anderea.
Gu ikusteak harrituko zaitu, noski.
Plazer handia da, baina tamalez hitzordua dut.
Hainbat gauza argitu nahi ditugu.
- Jakina, baina ezin al gara bihar zuen bulegoan bildu? - Ez, sentitzen dut.
Oso urgentea da. Koronela eta ni hitz egiten egon gara.
Tura anderea, oso emakume erakargarria zarela uste dugu.
Milesker, baina zer da gauza urgente hori?
Arraroa iruditu zait zu bezalako norbait
Siletsky irakaslea gustuko izatea.
Kapitaina, horrelako gauzekin sekula ezin da jakin.
Adibidez, zu zeu erakargarria zarela uste dut.
Agian nire gustuak pixka bat arraroak dira.
Baina nik ez dut Siletsky irakaslearen bizar dotorea.
Horrek liluratuko zintuen segur aski.
Bai, nire barneko haurra atera zuen.
Bizarretik tira egiteko gogoa izan nuen. Eskerrak ez nuela egin.
- Zer esan nahi duzu? - Bizar faltsua zen.
Adarra jo zidan. Baita zuri ere Koronela.
- Nola dakizu hori guztia? - Von Seidelman generala.
Zer dakizu zuk hari buruz?
Bere bulegora deitu ninduen. Milioi bat galdera erantzun nituen.
Informazioa eskertu zidan, eta...
Jaunak: niri buruzko susmorik al duzue?
- Beno... - Von Seidelman jeneralak esan zuen dena ongi zegoela.
Von Seidelman jeneralak dena ongi dagoela uste badu, horrela izango da.
Schultz! Non sartu nahi nauzu orain?
- Koronela, zure ideia izan da. - Berriz ardura niri egotzi nahian?
- Gau on, Schultz. - Gau on, Koronela.
Schultz hau! Tura anderea, barkatu.
Koronela, hitzordua dut.
- Eramango zaitut. - Ez duzu ulertzen. Nire bila datoz.
- A, norbait dator? - Eta hemen aurkitzen bazaitu...
Hemen misio ofizialean nago. Ez dago zertaz kezkatu.
Tura anderea, egin kontu Gestaporen besoetan zaudela.
- Baina emakume ezkondua naiz. - Baina norbaiten zain zaude.
- Beraz, hemen egon behar naiz. - Baina, Koronela, ni...
Zure senarra babestu behar dut.
Ez, Koronela, ez zenuke hau egin beharko.
Tura anderea, bitxi polita emango dizut. Gaur bertan konfiskatua.
- Ez dut bitxirik nahi. - Bizitza oparoa eman diezazuket.
Gurin anoa gehigarriak, hiru arrautza astean.
Ez dut arrautzarik nahi. Koronela, mesedez, zoaz.
Maria!
Heil Hitler!
- Zergatik ez didazu esan? - Nola esan niezazukeen?
Ez al duzu ulertzen? Ez al duzu errespeturik?
Nire Führerra!
Schultz!
Heil! Heil! Heil!
Jaunak, Führerrak berak bioi hitz egin nahi dizue.
Tenienteak hartuko ditu kontrolak.
Bai, nire Führerra?
Salto!
- Heil Hitler! - Heil Hitler!
Esaneko mutilak.
Goazen Ingalaterrara!
Lehenik Hess, eta orain hau!
Denok: irribarre polit bat... Milesker.
- Milesker. - Eta zuk, Tura jauna...
benetako heroiarena egin duzu antzezlan harrigarri honetan.
Beno, ni... Saiatu naiz...
eta nire kideek oso ongi lagundu naute.
Milesker, lagunak, egin duzuen guztiarengatik,
nahiz eta gauza gutxi izan.
Ziur nago Ingalaterrak bere esker ona erakutsi nahiko dizuela.
Zein da zuen desiorik handiena?
- Beno, nik... - Honek Hamlet antzeztu nahi du.
Azken finean, William Shakespeareren herrian gaude.
Hamlet antzeztu nahi du.
...ene egintza ene hitz guztiz margo-mozorrotuokin baino.
Oi hau zamaren astuna!
Entzun, hor dator.
Ezkuta gaitezen, jauna.
Izan, ala ez izan:
horra...
Azpitituluak: @Txikillana 2019-IV-2
Shakespeareren zatien euskarazko itzulpenak: Bedita Larrakoetxea eta Juan Garzia Garmendia