Kopiatzea sortzearen kontrakoa da.
Niretzat, kopiatzea ugaritzea da, eta ugaritzea ona da.
Kopiatzeak esan nahi du sormenik ez izatea.
Niretzat, kopiatzea sorkuntzaren hasiera da.
Hassan dut izena, eta Libanotik nator.
1993tik bizi naiz hemen. Ezkonduta nago eta bi seme-alaba ditut.
Neure negozioa hasi nuen, beste edonork bezala.
Gutun bat bidali zidan ezustean SGAEk, eskubideak biltzen dituen elkarteak.
"SGAEk frogatu du zure establezimenduan musika edo ikus-entzunezko piezak
erabili direla ustiapen edo entretenimendurako.”
Zer esan dezaket?
SGAE ez da inoiz etorri. Hemen daukadana erakutsiko dizuet.
Gune zabalena sukaldea da.
2,70 x 2,90 metroko gunea baino ez da erabiltzen bezeroentzako.
Eramateko baino ez da. Ez dago soinu-sistemarik.
Irrati-kasete bat besterik ez daukat.
Sukaldean dago, eta entzuten den musika bakarra Libanokoa da.
Musika guztia Libanotik dator.
Bidaiatzen dudanean edo norbait bisitan datorrenean
ekartzen didate, edo erosi edo grabatzen dut.
Beti da musika libanoarra.
COPYRIGHT, EGILE-ESKUBIDEAK EDO EGITEKO ESKUBIDEA
Extremadurako herri honen egoera ikusita,
argi dago jabetza intelektuala gure eguneroko bizitzan dagoela.
Film honekin batera egingo dugun blogean
produkzio prozesua deskribatuko dugu eta elkarrizketak osorik igoko ditugu.
Ez dugu soilik gaiei buruz hitz egingo, jasan ere egingo ditugu.
Beraz, filmerako copyright ez den lizentzia lortzen saiatuko gara,
bideoa Interneten eskegitzeko
eta edonork ikus, jaitsi edo kopiatu ahal izateko.
Dokumentalak erakutsiko ditu asmo hau lortzeko saiakerak.
Ikusiko dugu lortzen dugun edo ez.
Montijora bueltatu gara. Herri hau SGAEren aurkako borrokaren buru da.
ADEMYC tokiko negozio elkarteak...
informazio- eta defentsa-ekimenak jarri ditu martxan ostalarientzako.
Hau da gure kartel berria.
Enpresariei nabarmentzen diegu paragrafo hau garrantzitsua dela:
"Soinu-sistema enpresaren jabetza da eta erabilera pribatua du.
Kontsumitzaileek ez dute erabileragatik ordaintzen".
Modu horretan, SGAEk ezin du erreklamaziorik egin.
Mario ADEMYCeko kide da. Bere jatetxeko sukaldaria da.
SGAEren erasoa jaso ondoren, "Montijoko Manifestua” idatzi zuen
elkartetik askatzeko modua azaltzeko.
SGAEren aurkako borrokarako eredu bihurtu da dokumentua.
...SGAEko errepertorioa erabiliz Valdelacalzadako udalerrian...
Irabazi-asmorik gabeko elkartea da ADEMYC, SGAE bezalaxe.
Aholkuak eta informazioa ematen dizkiegu zerbitzua eskatzen dutenei.
SGAEk lortu du arauak bere nahietara moldatzea.
Legeak sortu dira etekinak atera ditzan,
baina ez autore guztientzako, baizik eta kide zehatz batzuentzako.
Tabernariak egoera latzean gaude.
SGAEri ez ordaintzeko, borrokatzeko prest egon behar dugu.
Espainia osoko enpresari-elkarteak, unibertsitateak eta erakundeak
hasi dira eskubide-elkarteei egiten zaizkien ordainketak galdekatzen.
Montijoko herritar guztiak gaiarekin kontzientziatuta daude,
eta udalak bozkatu zuen SGAEri ordaintzearen aurka.
Espero dut beste udaletxe batzuk SGAEri ordaintzeari uztea.
Zer egin dezake SGAEk? Espainiako udal guztiak salatu?
Ez dut uste hori gerta daitekeenik.
Eztabaida sortu eta lege-aldaketak eragin nahi ditugu.
Horretarako, noizbehinka neurri zorrotzak hartu behar dira.
Mundu osoak ezagutzen du SGAE,
baita kanon digitala, kudeaketa-erakundeak eta egile-eskubideak terminoak ere.
Baina zer da zehazki jabetza intelektuala?
Jabetza intelektuala giza-sorkuntzak defendatzen dituen eskubide-multzoa da.
Bi mota daude:
Industria-jabetza, markak eta patenteak babesten dituena,
eta egile-eskubideak, sorkuntza artistikoak babesteko.
Hauxe da eztabaidatuko duguna.
Espainiako jabetza-intelektualaren inguruko araudiak barne hartzen ditu
jatorrizko sorkuntza literario, artistiko eta zientifikoak,
hala nola liburuak, antzezlanak, itzulpenak, musika-konposizioak,
filmak,
margolanak, argazkiak, eskulturak,
arkitektura- eta ingeniaritza-diseinuak
eta software programak.
Bi egile-eskubide mota daude legearen arabera:
eskubide moralak, beti autorearenak izango direnak,
besteak beste, autoretza eta zintzotasunarekiko errespetua,
eta ustiapen-eskubideak, besterengarriak,
hala nola erreprodukzio- eta hedapen-eskubideak.
Legeak ezarri du ustiapen-eskubideen iraupena:
hauxe da copyrighta.
Lan batek eskubideak ditu autorea hil eta 70 urte igaro arte.
Ondoren jabari publikokoa izango da.
Zein da sistema eta iraupen honen jatorria?
Aspaldian, kulturak ez zuen jaberik, baina ez zen monasterioetatik ateratzen.
1439an, ordea, dena aldatu zen Gutenbergek inprenta asmatu zuenean,
kultura hedatzen hasi baitzen.
Jabetza intelektualari buruzko lehen legea 1710ean sinatu zen,
Anaren Estatutua.
Autorearen ustiapen-eskubideak aintzatesten zituen,
baina interes publikoak defendatzen zituen
lana azkenean jabari publikokoa izango zela bermatuz.
Iraupena 14 urtekoa zen, eta, ondoren, aukerazko beste 14 urte.
Ordutik aurrera, teknologia-aurrerapenek
kultura kopiatu eta hedatzea bizkortu eta erraztu dute.
Egile-eskubideen iraupena etengabe luzatu da:
1710: 28 urte
1831: 42 urte
1909: 56 urte
1976: autorearen bizitzaldia + 50 urte
1998an izan zen
luzapen berriena: autorearen bizitzaldia + 70 urte.
Kasualitatez, luzapen hau hasi zen...
Estatu Batuetako arratoi ospetsu bat
jabari publikokoa izateko zorian zegoenean,
eta, harekin batera, bere irudiak sortzen zituen milaka milioi dolarrak.
Existitzen diren lizentzia-motak ezagutzeko,
Bartzelonan bilduko gara Ignasi Labastidarekin,
irakaslea eta Creative Commonseko Espainiako ordezkaria,
munduko lizentzia-sistema ezagunenetako bat.
Dokumentalerako lizentzia egokia aukeratzen lagunduko digu.
Zugana jo dugu gure dokumentala online jartzeko aholku bila,
edonork jaitsi eta kopiatu ahal izateko.
Zein lizentzia-aukera ditugun jakin nahiko genuke.
Lizentzia-mota anitz dago, baina Creative Commonsen zentratuz,
Sei Creative Commons lizentzia daude.
Guztiek ahalbidetzen dituzte kopiak, banaketak eta komunikazio publikoak,
merkataritzarako erabilerarik baldin ez badute.
Lizentzia hauetako bat erabiliz, dokumentala kopiatzea baimentzen duzu.
Eraldaketarik baimenduko duzun erabaki behar izango duzu,
hau da, zati solteak erabil daitezkeen jendeak euren lanak egiteko.
Legeak “obra deribatu” deritze.
Beraz, sei aukera dituzu.
Lizentzia murriztuenetik,
hau da, merkataritzarako erabilerarik ez eta obra deribaturik ez,
permisiboenera, aurreko biak baimentzentzeko.
Creative Commons lizentziak bide egokia dirudi.
Zein lizentzia erabili erabakitzeko eta prozesu osoa ezagutzeko,
jabetza intelektualan espezializatutako Javier de la Cuevarengana jo dugu.
Creative Commonseko Ignasi Labastidarekin bildu gara,
eta lizentzia alternatibo desberdinak azaldu dizkigu...
-Zergatik deitzen diezu “alternatibo”? -Zuzen zaude!
Copyrighta baino ezezagunagoak diren beste lizentzia batzuk.
Dokumentala Internetera igotzea eta libre izatea nahi dugu.
Ikus dezagun.
Daukazuen kontratua ikusi dut.
Prozedura azaltzen saiatuko naiz. Marraztuko dizut.
Hobeto ulertuko duzu.
Hemendik hasiko gara, hau da hasiera.
Abiapuntua kontratua da,
produktorearen, hau da, zuek,
eta TVEren artean.
Lehenik eta behin, aztertu behar dugu kontratuak
ahalbidetzen dizuen Internetera igotzea.
Ez duzue soilik grabatu. Badaude irudiak, grafikoak,
elkarrizketetako pertsonak...
Ziurrenik musika jarriko diozue.
Gidoilariak eta errealizadoreak eskubideak dituzte,
eta produktore gisa eskubideak dituzue ere.
Ikus-entzunezko produkzio batek dakartzan egile-eskubideen
nahaste legala azaltzen digu.
Egile- eta irudi-eskubideak, koprodukzioak eta ustiapen-eskubideak.
Dokumentala Internetera igotzeko behar dugun guztia kontatzen digu:
eskubideen lagapen-kontratua sinatu beharko dugu
gidoilari, zuzendari, musikari eta grafistekin, besteak beste.
Zehaztu beharko dugu dokumentalak Creative Commons lizentzia izango duela.
Norbait SGAEko kide bada, aparteko baimenak eskatu beharko ditugu.
Agertuko diren pertsona guztiek baimena eman beharko digute.
Azkenik, TVErekin adostera heltzea, koproduktore eta jabekideak baitira.
Hau da dokumentalarentzat copyleft lizentzia lortzeko bidea,
baita Internetera igotzeko eta erabilera librea bermatzeko ere.
Eskuineko BAIra heltzen bagara, egin ahal izango dugu.
Beheko EZean, ordea, ezin izango dugu igo.
Eta ikusiko dugu nola konponduko dugun.
Interneteri eta kopia digitalei esker,
fitxategi-trukea izugarri ospetsu bihurtu da.
Sektore batzuen arabera, "lapurreta".
Azken urteotan, CD eta DVD salmentak era nabarian murriztu dira.
Kontsumo-era berriak sortu dira.
Musika- eta zinema-industriak erabat aldatzen ari dira,
eta ebookei esker, argitaratze-industria iraultzaren ertzean dago.
Zinema da "lapurreta" deritzonaren sektore kaltetuena.
Ez du kopiaren aurkako babesik, softwareak bezala,
eta ez dago musika-arloan bezala sortu diren
produkzio- eta merkaturatze-alternatibarik.
Pelikula bat doan jaisteko aukera izanez gero,
filmari buruzko pertzepzioa aldatzen da.
Filmak ezin dira doakoak izan.
Zinemaren industrian lan egin dugunok
badakigu pertsona asko, esfortzu handia eta denbora asko behar dela
filma sortu ahal izateko.
Gure konpainiaren xedea zinema-aretoak
entretenimendu-digital areto bihurtzea.
Ez soilik filmak proiektatzea,
baizik eta dokumentalak ere,
futbol partiduak,
operak...
Eztabaidaezina da Interneten aukera egonda ere,
jendea ez doala gehiago zinemara,
eta DVD alokairu eta salmentak murriztu direla.
Dramatikoa izan da.
Azken lau urtetan, sektorea % 50 murriztu da.
Espero dugu zinemak existitzen jarraitzea,
baina, ziurrenik, zinema-ustiapena Internet bidez egingo da gehien bat.
Filmotech filmak ikusteko ataria da, Espainian aitzindari.
1-2 euroren truk, film bat ikus daiteke ordenagailuan.
Estatu Batuetan aurreratuagoak daude.
Hilabetean 10 dolarren truke, serie eta film-katalogo zabala
eskaintzen du Netflixek,
Internetera konektatutako telebistan ikus ahal izateko.
Netflixen katalogoa izugarri zabala da, Espainiako atariekin alderatuta.
Zinemak produzitzea asko konplikatu da.
Zinema-aretoetan eta DVD salmentetan oinarritutako modeloa zaharkitu da,
eta online bidezko salmenta- eta alokairu-zerbitzuak
ez dira oraindik nahikoa garatu.
Negozio modelo berriak behar dira.
Kosmonauta luzemetrai-proiektua da.
Gure ametsa zen,
apustu egiteko istorio bikaina.
Zinema-industria eraberritzeko eta konpontzeko proposamena da
finantzaketari, produkzioari eta banaketari dagokionez.
"Kosmonauta" proiektuaren oinarria publikoaren partaidetzan datza,
eta, beraz, filma produzitu aurretik fidelizatuko du.
2 €-ren truke, produktore izan zaitezke, soilik ikuslea baino.
Merchandisingak, festak eta babesleek dirua biltzen laguntzen dute ere.
"Kosmonautak" marka erabiltzen du finantzaketa-irizpide gisa,
eta telebista eta zinema-aretoei publikoa bermatuz saldu dezakete.
Horrez gain, produktu deribatuak sal daitezke.
Mediarteko proiektua da. Abiapuntua luzemetraia da,
baina mugikorrerako edukiak daude, liburuak, testuak, bideojokoak...
Interneten daukagun presentzia ezinbestekoa da gure modelorako.
Interneteri eta ekitaldiei esker
publikoarekin harremana lortzen dugu estreinaldiaren aurretik.
Koproduktoreak izateak publikoa bermatzen du:
zinemara joango dira, telebistan ikusiko dute, DVDa erosiko...
Hori da "produktoreek" ematen diguten gauzetako bat.
Produktoreek, bi eurotik aurrera,
ongi-etorri pack bat erosten dute.
Gutxieneko ekarpena bi eurokoa da.
Produktore-egiaztagiria jasotzen dute, bere izenarekin eta guzti,
eta zozketarako zenbaki bat, jantzietako bat zozketatuko dugulako.
Eranskailuak eta txapak ere jasotzen dituzte trukean.
Alfonso gure musikaria izango da.
10 urtez egin dugu lan elkarrekin,
eta 8-9 filmen musika egin digu.
Dokumentala igotzearekin bat dator, eta musika erabiltzera baimendu gaitu.
Beraz, doan egongo da Interneten.
Erabat naturala iruditzen zait.
Inoiz komentatu dut telebistaren batek
nire musika erabiltzen duenean, eskubideak kobratu beharko ditudala,
baina uste dut naturala dela
lanak, sorkuntzak zuzenean Internetera igotzera
erabiltzaileek gozatu ditzaten SGAE bezalako bitartekaririk gabe.
Musiko profesionala da Alfonso.
Soinu-bandak idazteaz aparte, kontzertuak ere ematen ditu.
Hiru taldetan jotzen du: Desechos (rap), WAKAME (pop japoniarra)
eta Mariem Hassanekin dihardu, Saharako abeslari batekin.
SGAEko kide gehienak bezala, Alfonso musika-langilea da,
ez du zerikusirik izarrekin.
Oraindik ez dakigu bere musika igo dezakeen eskubiderik sortu gabe.
SGAEk artxiboak dauden web orriari ordainketa exijitu diezaioke.
TVErekin daukagun koprodukzio kontratuaren arabera,
ezin dugu dokumentala Internetera igo.
Copyleft lizentzia erabiltzea proposatu diegu,
eta Creative Commonsi buruzko informazioa bidali diegu.
Bere erantzunaren zain gaude.
Irudi-eskubideek ez omen dute arazorik sortuko,
eta grabatu ahala eskatuko ditugu baimenak.
Errealizadorea, idazlea, grafista eta azpititulugilea ados daude.
Gure musikaria SGAEko kide denez gero, oztoporen bat izan genezake.
Abokatuarekin hitz egin behar dugu.
-Bai, esan? -Estefan naiz, dokumentalekoa.
-Kaixo, zer moduz? -Ongi.
Arazo bat daukagu musikariarekin, SGAEko kide baita.
Ez dakigu Creative Commonsen bidez musika zuzenean igo dezakegun
edo baimenen bat behar dugun.
Musikaria eta SGAEko kide bada, hauxe da kontua:
SGAEra batu zenean, hainbat eskubide eman zizkien,
hala nola obra bat banatzea telebistetan, tabernetan, irratian...
Hala ere, SGAEk estatutuetan ezartzen du "banako eskumenak" existitzen direla.
Grafikoa marraztean azaldu nizun.
Orduan Zuzendaritza Batzordeak eskatu beharko dio kasu zehatz horretan
obra horren kudeaketaz SGAE ez arduratzea.
Beraz, SGAErekin hitz egin behar du baimena eskatzeko prozedura ezagutzeko.
Haiekin hitz egingo dugu, beraz.
Kontatuko didazu.
-Agur. -Agur.
SGAEri deitu behar diogu.
Deitu eta bisita egin ondoren, Kide Saileko inork ez daki zer egin.
Abokatuaren aholkuari jarraituz,
elkarteko estatutuen araberako eskaera formala egin dugu.
SGAErekin topo egin omen dugu,
baina nola funtzionatzen dute SGAE bezalako kudeaketa-erakundeek?
Jabetza intelektualak behartzen du eskubide-kudeaketa kolektiboa izatera.
Beraz, artistek ezin dituzte eskubideak zuzenean bildu,
baizik eta kudeaketa-erakunde baten bitartez.
Zortzi erakunde daude Espainian:
ezagunena eta handiena, SGAE, musikari eta editoreen ordezkaria.
Ondoren, CEDRO, idazleena,
AGEDI, musika-produktoreena,
AIE, musikariena,
AISGE, aktoreena,
VEGAP, ikusizko artistena,
EGEDA, ikus-entzunezko produktoreena eta DAMA, zinemagileena.
Guztiak pribatuak dira, eta, juridikoki, irabazi-asmorik gabeko elkarteak.
Kideek sortzen dituzten egile-eskubideak biltzea dute xede,
Jabetza intelektualaren legearen arabera.
Dirua banatzen da, elkarteak funtzionatzeko ehuneko bat
eta aholkularitza eta publizitaterako erabiltzen den funtsa izan ezik.
Legeak aintzatesten du egileen eskubidea
kopia pribatuak konpentsatzeko, "kanon digitala" izenaz ezaguna.
Kudeaketa-elkarteek kideen obren banaketa era erabileraren araberako
azterketa propioak jarraituz banatzen dute dirua.
SGAE Espainiako kudeaketa-erakunde handiena eta ezagunena da.
Ia 100.000 kide ditu, eta 2009an ia 316 milioi € bildu zituen.
Azken urteotan, hainbat kritika jaso ditu,
internautek eta sareko aktibistek areriotzat hartu dute,
eta hainbat udal eta unibertsitateek uko egin diote ordaintzen jarraitzeari.
Kritika handienak sortzen dituzte biltzeko politika erasokorrak,
barne-demokrazia ezak eta dirua banatzeko gardentasun ezak.
1980ko hamarkadan,
SGAE birformulatu zen eta editoreak sartu ziren.
Lehen arazoa: sindikatu bertikala izatea.
Geuk uste dugu autoreak eta editoreak banatu behar direla.
Bigarren arazoa: 1800ean, pertsona bana, boto bana zegoen,
baina gaur egun, eta hau ez da gehiegikeria,
80-90.000 kidetik 7-10.000k baino ezin dute bozkatu,
100.000 autore inguru daude,
eta ez dira guztiak lanaz bizi.
Konpainia akziodunek bezala jardun dugu, beraz:
zenbat eta akzio gehiago, orduan eta boto gehiago.
Hemen botoak sortzen den diruaren araberakoak dira.
SGAE kontserbadorea dela esaten denean,
zergatik den hain erasokorra galdetzean,
zergatik gelditzen dituen aurrerapen teknologikoak,
ordezkaritza-sistema da gakoa. Hori nabaria da.
Botoa duten bakarrek sistema honi esker dirua lortzen badute,
ez dute aldatu nahi izango.
Zenbait autorek ez dute botorik
ez dutelako nahikoa saltzen.
Dirua bildu eta banatzen dute modu bidegabean,
batez ere bozkatu dezakeen % 10aren artean.
Autoreen % 1,75k eskubideen % 75 jasotzen zuen.
Dirua biltzen dutenen % 1,75k diruaren % 75 jasotzen du.
Gardenak ez izatea leporatzen digute. Ezin dugu ezer gehiago egin!
Ezin dugu jakinarazi bakoitzak zenbat kobratzen duten.
Datuen babesari buruzko legeak debekatzen du.
Simona eXgaeko kide da.
Bartzelonako talde honek SGAEtik askatzen laguntzen du.
Hainbat talde eta milaka aktibista batu zaizkie
jabetza intelektuala beste modu batean kudeatzeko beharra usteagatik.
Jo ta ke dihardute eskubide-sistema bidezkoagoa eta gardenagoa izatearren.
"Kultura" berdefinitu nahi dute,
maiz "entretenimendu" eta "merkataritza" kontzeptuekin nahasten delako.
Legearen arabera, egile-eskubideak jaso ditzaketen bakarrak
bai telebistetan, bai beste kanaletan, kudeaketa-erakundeak dira.
Teorian, dirua kobratu beharko lukete eskubideak dituztenek.
Ekitaldi honen asmoa da kultur-industriari jakinaraztea
ez ditugula ondorioak onartuko ez badute industria eraberritu nahi.
Hemen jarraituko dugu
Kultura ministroa Kultur Industriaren Goi-Bileran
hemendik zenbait metrora, egiten ari dena kontatzeko.
Gure askatasuna defendatu behar dugu.
Ezin da historia gelditu,
ezin da pribilegio zaharrez bizi.
Entretenimendu- eta kultur-industria
DVDak, CDak eta telebista programak saltzean oinarritzen zen,
baina hori amaitu da.
Pailazo gisa, ezin dut ekitaldietan inolako markarik aipatu.
Ezin dut txantxarik egin
McDonald's edo Apple markak aipatuz,
marka pribatuak erabiltzeagatik salatu ahal izango ninduketelako.
Paradoxa bat da, ekitaldi bat egin nuen Ratzinger aita santuaz jantzita,
hari buruzko txantxak eginez,
baina ezin dut McDonald'si buruzko txantxa egin.
Orduan epailea zena...
Javier de la Cueva gure lege-aholkularia da.
Kudeaketa-erakundeek salatu dituzten pertsonak eta enpresak defendatzen ditu.
David Bravorekin bat, "lotura-orriak" eta tabernak defendatu dituzte
hauek SGAEren edo beste erakunde baten salaketa jaso ondoren.
Espainia kultura-librearen eskubideak aintzatesten aitzindaria da.
Copylefta arautu zuten lehen herrialdeetako bat izan ginen.
Gure epaileek bikain ulertu dute
lotura bat zer den,
baina gure botere politikoak ez ditu gizartearen nahiak ikusten.
Javierrek prozedura libreko artxibo publikoa sortu du
jabetza intelektualari buruzko ezagutzak zabaltzeko
eta aurrerapenak eta arrakastak doan zabaltzen ditu.
David Bravok eta beste abokatu batzuk lan honetan laguntzen diote,
eta esperientziak partekatzen dituzte.
Legeari aplikaturiko copylefta da.
Zuzenbide prozesal banatua da.
Ezagutza multzokatuta zegoenez gero, boterea gutxik izaten zuten.
Orain banatzen da,
eta adimen kolektibo honek emaitza hobeak ematen ditu
pertsona bakarrak izan ditzakeenak baino.
Abokatu hauek dibulgazioan ere jarduten dira.
Komunikabideetan, unibertsitateetan eta zentro sozialetan hitz egiten dute
jabetza intelektualaren inguruan duten ikuspuntua azaltzeko.
Hitzaldi bat emateko deitzen digutenean, jakina, bagoaz.
Hementxe bertan ere, Malagako Unibertsitatean.
Copyleftari buruzko doako ekitaldiak antolatzen dira.
Ideia hedatzen lagundu nahi badute, ez dugu kobratzen.
Beste aldetik, enpresetan hitz egiteko kobratzen dut.
Javierrek eta biok "kontzertuengatik" kobratzen dugu.
Mintegi bat nahi duzu? Kobratuko dut. Epaiketa bat? Kobratuko dut.
Zer ez dut kobratzen? Nire "abestiak".
Nire testuak doan daude Interneten,
hitzaldi guztiak YouTuben daude.
"Kontzertu" bat ematera ateratzen naizenean kobratzen dut,
musikariek egin beharko luketen bezala.
Parte-hartzaileen baimena lortu dugu.
Alfonsok eskatu dio SGAEri dokumentaleko musika ez kudeatzea
filma Internetera igo ahal izateko.
Erantzunaren zain gaude.
TVEk baimena eman ditu Creative Commons lizentzia izateko.
Nik diskoak saltzen nituen.
Kopuru onesgarriak. Kaseteak ere saldu ditut.
Nire lehen diskoa horrela atera zen.
Diskoak banatzaileak dendetan jartzen ditu,
eta, gure kasuan, ia guztiak berreskuratzen ditugu.
Baina, jakinminez agian, musika jaitsi eta entzuten da.
Zein den nire iritzia?
Hor dago koska.
Uste dut geldiezina dela,
mundu hau eta teknologia hau kontutan izanik.
Ezin zaie azaldu 12-16 urteko haurrei
eta zaharragoei
eskura daukaten zerbait,
klik bakarraz lortu dezaketen hori, debekatuta dagoela.
Musika-industria buruz behera geratu da azken urteotan.
MP3 unibertsalizatu da,
eta egungo banda-zabalerari esker diskoak berehala jaitsi daitezke.
CD salmentek behea jo dute,
eta talde asko Internetez baliatu dira ezagutzera eramateko
eta diskoak ateratzeko ere.
Nire bulegoa,
nire Netlabel, nire diskografika.
Behar ditudan gauza bakarrak ordenagailua eta Internet-konexioa dira.
Pixka bat txukundu dut, baina desastre bat da normalean.
Kutxak CDz gainezka daude.
Hauek eskura daude CDren bat bidali behar badut.
Nahikotxo daukat hemen.
Diskografika txiki guztietan, kutxak ohe azpian ere gordetzen dira,
gurasoen etxean, armairuan...
CDak ateratzen dira, baina ez dira asko saltzen.
Hori baino ez da behar, buru-belarri lan egitea baino ez.
Alde batetik web orria daukat,
taldeei buruzko informazioa igotzen dut: biografiak, berriak, etabar.
Beste aldetik, online denda, baina askoz neketsuagoa da.
Musika ere igotzen dut
last.fm edo archive.org web orrietara,
irismen handia izango duten orrietara.
Netlabelek musikaren irismena ahalik eta zabalena izateko balio dute,
eta ahalik eta merkeen. Eta doan bada, are hobeto.
Ezin duzu negoziotzat hartu. Horretarako haiek daude.
Taldeek dirua lortu nahi badute, kontraturen bat sinatuko dute.
Diskografika handiek oraindik iraganeko modeloak erabiltzen dituzte.
Internet aurreko eran ari dira oraindik.
Atzean geratzen ari dira.
Interneti esker, enpresa batek dena egin dezake, Netlabelek bezala.
Ohiko diskografika batek banatzaile bat behar du, denda bat...
eta bitartekariak behar ditu puntu horiek guztiak lotzeko.
Netlabel batek dena bere kabuz egin dezake.
Ez duzu inoren beharrik, musikariena baino ez.
Nire printzipioen arabera jokatu nahi dut.
Taldeei hala azaltzen diet.
Talde bat gogoko dudanean, lagundu nahi diedala esaten diet,
eta azaltzen diet sinesten dudana copyleftarengan, autogestioarengan
eta baliabide minimoekin lan egitearengan.
Bat badatoz, aurrera.
Imajinatzen dudan etorkizunean, diskografikak hori baino gehiago dira.
Ez da soilik definizio aldaketa. Kontzeptu berri bat behar dugu.
Ez du zentzurik diskoan oinarritzeak.
Argitaratze-industria iraultzaren ertzean dago.
Editore batzuk aspaldi hasi ziren testuak Interneten argitaratzen
eta doan deskargatzea baimentzen.
Paradoxikoki, ez die negozio-modeloari kalte egin.
Traficantes de Sueños liburu-denda asoziatiboa da,
argitaletxe-proiektua da, banaketa-alternatiba,
diseinu-tailerra eta espazio soziala.
Interesgarriak deritzegun testuak argitaratzen ditugu
eta irismen handiena izango duten lekuetan banatzen dugu.
Creative Commons lizentziak hasi zirenetik,
oso tresna erabilgarritzat hartu ditugu.
Lizentzia hauen bidez, esan gabe zihoan testuak doan egongo zirela Interneten.
Zenbaitek ez dute ulertzen liburu bat inprentatik ateratzen denean
zuzenean deskarga librean egotea.
Kultura librearen inguruan daukagun filosofiarekin bat dator.
Beste aldetik, testuek eta edukiek hedapen handiagoa lortzea bermatzen du.
Argitaletxe txikia gara, ez ditugu ale asko inprimatzen,
baina gure idazle batzuek lortu duten inpaktuak eragin du
itzulpenak izatera, kongresuetara gonbidatzea...
Interneten bidez lana banatzeari esker lortu da hori.
Liburuak soilik fisikoki egonez gero, ez litzateke hori lortuko.
Liburuak lapurtzearen arazoa ez da musikarena bezain garrantzitsua.
Ez dago zertan larritu.
Argitaratze-industria erabat aldatu da Internet heldu zenetik, jakina.
Fisikoki daukagun katalogo osoa ebook formatuan eskaini nahi dugu.
Inork ez du berehala bere etxea eraisten.
Inork ez dizkio berehala bere buruari aukerak kentzen.
Inor ez da etekina murrizteko bizkortu.
Horregatik argitaletxeak denbora irabazten saiatu dira.
Jabetza intelektualaren inguruko legea azkar aldatzen ari da.
Legeak garapen teknologikoa baino askoz motelago aldatzen dira,
eta jabetza intelektualak gero eta pisu ekonomiko handiagoa du.
Kontrola indartzeko era berriak garatzen ari dira.
Espainia legeak eguneratzen ari da.
Ekonomia Jasangarriaren Legeak, Sinde Legea izenaz ezaguna,
jabetza intelektualaren legea hausten duten web orriak ixtea jaso du.
Epailearen oniritzirik gabe itxi ahal izateak polemika sortu du.
Argi dago legea ez datorrela bat gaur eguneko egoerarekin.
Legegileak dira honen errudunak.
Legegileen erabakiek eragin zuzena dute autoreen bizimoduan eta diru-sarreretan.
Konstituziozko eskubideak mugatzen dira, adierazpen-askatasuna, besteak beste.
Eta ez du fitxategi-trukea murriztuko.
Industriak kopia ilegala deritzona, kopia librea, gelditzeko era bakarra
Internet polizia-estatu bihurtzea da, eta, ondorioz, gizartea ere.
Irakurle batek bideo bat bidali digu, eta erakutsi nahi dizuegu:
Jarraitzaileok, Kopia kapitaina nauzue.
Sinde, ezagutzen al nauzu? Zure amesgaizto okerrena naiz!
Milaka milioi disko gogor, etengabe grabatzen.
Spotify baino hobea naiz, lagunok. Milaka milioi abesti ditut.
Itxaron!
Telebistek erregulartasunez egiten dute, baina bideoa legalki erakutsi dezakegu?
Abokatuarenera bueltatuko behar dugu.
Erabili ahal izateko, argi egon beharko da
bideoa bidali dizun pertsonak bere gaineko eskubideak dituela
eta eman diezazkizula zeuk dokumentalean erakusteko.
Eta bestela, ez egiteko aholkatuko nizuke.
Javierrek aipu-eskubidea azaltzen digu,
jabetza intelektualaren legeak 32. artikuluan jasotzen baitu.
Autorearen baimenik gabe zenbait material erabiltzeko
heziketa- eta ikerketa-lanetan.
Telebistek arduragabe erabiltzen dute Interneten aurkitzen duten edozer
entretenimendua lortu nahian, ez hezi edo ikertzeko asmoz.
Izugarri gustatu zaigun bideoa aurkitu dugu Interneten.
"Paco, Paco, Paco" abestia batu dute
Beyoncéren bideoklip batekin.
Ez dauka zentzurik, baina bat dator! Begira!
Interneten aurkitzen den edukia bildu eta eraldatzea ohikoa da gaur.
Natibo digitalen belaunaldi gazteak Interneten aurkitzen duen guztia
erabiltzen dute ikusi, erabili, jolastu,
eraldatu, nahastu eta, ia guztietan, berriz Internetera igotzeko.
Pepen kasua da. 14 urteko katalana da.
Sortzea eta editatzea gogoko dut.
Sortzen eta editatzen dudan guztia, bideoak eta jolasak, besteak beste,
Internetera igotzen dut kontu bat sortuz.
Jurassic Parkekin lotutako ideia bat bururatu zitzaidan.
Lehenik eta behin aztertu nuen jatorrizko trailerra.
I can animate softwarea eta filmeko musika erabili nituen.
Eta orduan irudiak eta musika sinkronizatu nituen.
Eta jabetza intelektuala eta egile-eskubideak?
Pepek dio institutuan ez dizkiotela inoiz irakatsi.
Eta Internetik ateratzen duen material babestuaren inguruan,
azalpen ona dauka.
Ez nekien egile-eskubideei buruzko ezer.
Ez nekien beste inoren lana erabiltzea legez kanpokoa zela.
Nik ez dut horregatik kobratzen...
Aldi berean legezkoa eta legez kontrakoa da.
Ez litzateke zentzuduna izango beste norbaiten irudiak erabiltzea
dirua irabazteko asmoz.
Baina ez dut uste gaizki dagoenik dirurik irabazi gabe erabiltzea.
Kultur-industria deritzenak ulertu behar dute
Pep bezalako pertsonak euren bezeroak izango direla.
Onartu beharko dute Pepek ez duela inoiz ez CDrik ez DVDrik erosiko.
Egile-eskubide elkarteak aspaldi hasi ziren
gazteentzako kanpainak diseinatzen
jabetza intelektuala ezagutarazteko... haiek ulertzen duten erara.
CEDROK eta beste erakunde batzuek sortu genuen "Educar para crear"
jabetza intelektualari buruzko materiala irakats dadin modu errazean.
Bideoek argi erakusten dute irakatsi nahi den ikuspuntua.
Bideo batean, irakasleak galdetzen du:
"Zer pentsatzen duzue kopia pribatuari buruz?"
Ikasleetako batek erantzun zuzena ematen omen du:
"Izugarria da, dena jatorrizkoa."
"Ongi iruditzen al zaizue erabiltzaileek kopia pribatuak izatea?"
"Batere ez, dena jatorrizkoa izan beharko luke."
Kopia pribatua legezko eskubidea da.
Ikasle honi zuzendu ez bazioten erantzun hau eman ondoren,
esan nahi du irakasten dietela eskubide hori ez dela bidezkoa.
Honek erakusten digu pertsona hauen moral eza.
Ez daukate inongo begirunerik.
Ez die axola haurrak, pertsonak, edonor manipulatzea.
Euren dirua besterik ez die axola.
Dena diruagatik.
Ze gizarte mota eraikiko dugu pertsona hauek agintean badaude?
Klon kapitaina naiz, denaren jabe, dena nirea baita.
Zerbait sortu baduzu, niretzat.
Liburu bat, bideojoko bat, abesti bat sortu baduzu, lapurtuko dut.
Egiten duena lapurreta da. Hau delitua da.
5000 urtez, haurrek kaligrafia kopiatu dute idazten ikasteko,
eta bat-batean kopiatzea gaizki dago?
Sinesgaitza zen haur horiez baliatzeko modua.
"Ni pirata gaiztoa naiz kopiatzen ari naizelako!"
Nola ikasi hizkuntza bat kopiaren bidez ez bada?
Ni merkeagoa naiz! Debalde naiz Internetik jaitsiz gero!
Jatorrizkoa izan!
Zure eskubideak defendatu eta besteenak errespetatu!
Betidanik pentsatu dut "kultura" eta "merkataritza" lotuta zeudela.
Kultur-kudeaketa, diru-laguntzak, araudiak, eskubide-kudeatzaileak...
guztien oinarria da etekin ekonomikoa dakarren kultura.
Askotan kultur-industriak entretenimendu-industriak dira.
Baina kultur-ekoizle gehienak ez profesionalak dira, altruistak ere.
Zenbat idazle eta musikari bizi dira salmenten kontura?
Etxean, kalean, enpresetatik kanpo egiten dena...
kamerarekin grabatzen eta YouTubera igotzen dena...
hori askotan kultura da ere.
Gizartea, mundua eta zu zeu ulertu eta azaltzeko balio du.
Kultura merkatuaz haratagokoa da.
Hala ere, biak nahasten dira,
eta industria erasotzen baduzu, kultura erasotzen duzula uler daiteke.
Kaltetuak multinazionalak badira, sentitzen dut lanpostuak galtzea,
baina ontziola eta mina asko itxi dira eta askok lana galdu dute.
Hainbat hilabetez telefonoz deitu eta emailak bidali ondoren
eta SGAEko prentsa-buru arekin birritan bildu ondoren,
azkenik hitzordua daukagu kide-zuzendariarekin.
Entzun dudan guztia kontutan izan arren,
ez dakit gidoilari eta zuzendari gisa interesatzen zaidan kidea izatea.
Konpondu behar dugu ere Alfonsoren musika online eskegitzearena.
SGAEko kide izateak merezi dizu zerbitzu anitz eskaintzen dugulako.
Ezagunenak izaera ekonomikokoak dira.
Zure eskubideak kobratzeko modua da.
Oraindik ez digutenez aurkeztutako idazkiari erantzun,
zuzenean galdetzen diot Alfonso bere musikaren kudeatzaile
izan daitekeen SGAEtik at,
ordainagiririk bidali ez dezaten egiten diren jaitsierengatik.
SGAEren izenean diot ez dugula jaitsierengatik ordainagiririk bidaliko.
SGAEk oso prentsa txarra jaso du...
Orain oso erraza dirudi, baina lau hilabetez saiatu gara...
kideen sailera deituz, idatziz eta galdetuz,
eta inork ezin izan zigun ezer esan.
Zeuk ezartzen baduzu ez duzula eskubiderik nahi webean eskegitzeagatik
zeure web orrian dagoelako produktore edo zuzendari zarenez gero,
edo beste web orrietan dagoelako irismena zabaltzeko asmoz,
banaketa erabat librea da.
Azkenean dena ongi atera da.
TVEk baimena eman digu dokumentala Internetera igotzeko,
eta Alfonsoren musika erabili dezakegu SGAE elkarteaz kezkatu gabe.
Orain erabaki behar dugu enpresa txikia garenez gero,
copyleft lizentzia erabiliko dugun edo copyrightarekin geratuko garen.
Niri dagokidanez, SGAEk ez dit eman nahiko nukeen malgutasuna
nire lanak kudeatzeko,
eta copyright ez diren lizentziak ez ditu aintzatesten.
Ez dut bere banaketa-politika gogoko,
eta ezin izango nuke ez hitzik, ez botorik izan.
Ez ditut gogoko lotutako higiezin-eragiketak...
beraz, momentuz ez naiz SGAEko kide izango,
dagozkidan egile-eskubideak kobratuko ez baditut ere.
Horrek ez du esan nahi industriaren amaiera denik.
Aldatuko da, ziurrenik, baina ez da amaituko.
Jendeak oraindik nahi izango ditu eduki kulturalak: filmak, diskoak...
Ezin badiozu sorkuntza artistikoari etekin ekonomikorik atera,
inork ez du kultura
edo eduki artistikorik sortuko.
Une honetan badirudi ez dagoela kulturarekin dirua irabazteko modurik.
Baina nik uste dut modelo berrirako trantsizioa dela,
sortzaile, industria eta konsumitzaileen arteko harreman berria.
Internetek beste arazo batzuk sortu ditu, pedofilia, besteak beste.
Teknologia ez da ona berria izanagatik.
Noizbait arautu beharko dugu.
Hiritarren eskubideak sistematikoki urratzen dituzten enpresa hauek...
porrot eginarazi behar ditugu baliabiderik gabe gera daitezen.
Inoiz baino musika gehiago dago. Jende gehiago, talde gehiago.
Musikak aurrera egingo du.
Azkenean ia lortu dugu!
TVE bat dator dokumentalari Creative Commons lizentzia jartzearekin,
eta Interneten eskegitzeari edonork ikus, kopiatu eta jaitsi ahal dezan.
Une honetan, kasu honetan, uste dugu online banaketa onuragarriagoa dela
copyright bidez babestea baino.
Mesopotamiako buztinezko oholtxoetatik XIX. mendeko best-sellerretara,
beti egon dira idazlea eta irakurlea, beti egongo dira autorea eta ikuslea.
Istorio honek erakutsi dit kultura ez dela inoiz desagertuko,
baina jabetza intelektuala eguneratzea ezinbestekoa da.
"Kultur-industria" deritzonak eta bitartekariak aldatuz joan dira,
eta Interneten sorrerak beste aldaketa handi bat eragin du.
Gauzak aldatu, murriztu eta desagertu daitezkeela ulertu behar dugu,
eta horrek ez da txarra halabeharrez.
Borrokan jarraituko dugu. Bakea eta elkartea!