1936an Britainiar inperioa munduan zabaldua zegoen.
Garai hartan ofizial gazte askok lehen lana...
urrutiko herrietan hasten zuten administraile gisa.
Agindupeko herriak aldatzearekin amesten zuten,
baina askotan haiek ziren aldatzen zirenak.
Zoaz, ospa hemendik!
Barkatu.
Aizu, barkatu.
Baten batek hartu behar ninduen.
Egun on, Truscott.
Belansai naiz.
Ongi etorri gure herrira.
LOTARAKO HIZTEGIA.
Orduan, zer iruditzen zaizu?
Oraindik ez du ipurdiko makila atera.
Azkarra da.
Herriko Etxeko buruzagia izango da bi urte barru.
John Truscott.
Henry Bullard.
Barruti honetako gobernadorea naiz.
Baina zuk pentsatu Jaungoikoa naizela.
Igo.
Oso ongi prestaturik zaude, lan honek behar baino gehiago.
Zerk bidali zaitu? Zorrek?
Gurasoek? Emakume batek?
Ez, ez familia eta ez emakumerik.
Ama duela bi urte hil zen.
Eta aita Passchendaelen hil zuten, beraz...
Eta orduan, zer egiten duzu hemen?
Aita barrutiko ofiziala zen hemen.
William C. Truscott?
Ahhh.
Berak plan bat zuen Ibandarrei hezkuntza emateko.
Plan hura gobernadoreak onartu zuen.
Baina aitak gerrara joan behar izan zuen.
Eta plana ez zen inoiz gauzatu.
Eta zuk plan hori ekarri duzu, ezta?
Bai. Uste dut gure betebeharra dela indigenei hezkuntza ematea.
Ene, profeta santu bat bezala mintzo zara.
Gaztea zara.
Sarawakek aldatuko zaitu.
Famous, alper alu hori!
Begira nola dagoen etxe hau.
Ekarri tea Truscotti eta eraman bere gauzak etxera.
Azkar, txibi, chibi, chibi.
Sarawakeko sukaldaririk onena da.
Baina jakizu baldintzapeko askatasunean dagoela.
Zer egin zuen?
Oh, kolpeka hil zuen kalesa bateko gidari gaixoa.
Baina haren merengeak mundialak dira.
- Ez nuke egon beharko ...? - Ez, bihar...
egon beharko duzu Herriko Etxean.
Gawa Kenyalong festa ospatuko dute eta.
Belansi pasako da hemendik.
Gudako jainkoari eskainitako bazkaria,
Adar Handiko estatua menditik jaisten dutenean.
Ostia,
irakurtzen duzu!
Uste dut unibertsitatean horrela eskatzen zutela.
Benetan?
Ez dakit nola bukatuko dugun.
Beno...
Bi egun barru ikusiko gara.
Barkatu.
Aizu, barkatu.
Zein da nire lana?
Hau nire aita da, Melaka.
Herriko Etxe honetako buruzagia.
Arroz-ardoa da.
Ah. Um...
Ez dut lanean edaten, mila esker.
Ez zenuke ezetz esan beharko.
Esker, eskuin. Esker, eskuin.
eh, txibi, txibi, txibi...
Gure herriko oso antzinako dantza da.
Oh, ez, ez.
Estimatua baina...
uste dut ezetz.
Zuk egin behar duzu zerbait.
Kanta bat, dantza bat?
Bertso bat?
Edo hirurak batera, beharbada.
Basamortuko hondarra gorri iluna da.
Odolaren gorria, ihes egindako soldaduena
metrailadora geldirik koronela hilda
soldaduak itsu hautsa eta kea nonahi
heriotzaren ibaia handitua dago
Ingalaterra urrun dago, ohorea hitz hutsa da.
Baina gaztetxo baten ahotsak soldaduak deitu ditu:
aurrera!
aurrera, gureak dira-eta.
"Da-dum-dum-dum"
"Da-da-da-da, Dum-dum-dum-dum"
"Da-da-da-da"
Oh, Truscott, ze ingeles xelebrea zaren.
Barkatu, zer gertatzen da?
Dantza bukatu da.
Orain lo egin behar dugu.
Nahita utzi nauzu hor, ezta?
Badakizu xelebre xamar gelditu nintzela?
Hemengoek nahiago dute jende xelebrea.
Iban gizartea honetan oinarritzen da: asko edan,
kirol bortitzak eta txantxak egin.
Pentsatu bakarrik eskola publiko ingelesean zaudela,
sodomiarik gabe.
Nire lana zibilizatzea da eta ez ongi pasaraztea.
Kera Pulauko meategikoak
ezarritako mugak gainditzen ari dira.
Hemengo Herriko Etxekoek
txinatar meatzariak nik baino lehenago hartu dituzte.
Haien buruak ekarri beharko dizkidazu.
Zer?
Tira...
meatzariei mugatzen dizkiegu zein barrutitan lan egin dezaketen.
Ez, ez, ez. Esan duzu...
esan duzu "haien buruak".
Bai.
Ibandarrek moztu dizkiete.
Zer?
Ahh.
Maitea.
Hau Selima da.
Zurekin biziko da.
Zer egiteko?
Uh... Emaztearen lanak egiten ditu.
Beraz,...zer... josten du?
Emaztearen lanak ohean egiten ditu.
-Ene, gizona. -Zurekin lo egingo dut.
Espero dugu hizkuntza 6 hilabetean ikastea.
Selima izango da, hemen dioten bezala, zure "lotarako hiztegia"
Lotarako...
Nire ama ere lotarako hiztegia izan zen.
Horregatik hitz egiten dut erregearen ingelesa.
Hizkuntza ikasteko ez dago hoberik ohea baino.
Horregatik nik bakarrik portugesa hitz egiten dut.
Ez. Begira. Neska gaixoa.
- Zuek "aukeratu" duzue? - Neronek aukeratu zaitut.
Eta oso zorrotza da.
Nire azkeneko bi ofizialak baztertu zituen.
Entzun, zure kontratuak debekatzen dizu
hiru urtean ezkontzea.
Hiru urte oso luze joan daitezke bakarrik.
Eta hiru urteak pasa eta gero?
Seguru aski hilda egongo gara, zertarako kexkatu?
Kaka.
Entzun...
oporretan etxera Ingalaterrara joango zara
eta emaztetxo musugorri bat ekarriko duzu.
Selima bere Herriko Etxera joango da
eta ingelesaz primeran egingo du.
Mesedez, mendetan egin dugu hau.
Ez dago motiborik zurekin ezberdin egiteko.
Ez, sentitzen dut, baina ez.
Badakit zuk uste duzula neska tuntuna naizela,
baina ez badut egiten zuzena dena, zer besterik dugu?
Orduan bilatu hizkuntza puta hori bestela ikasteko modua.
Izan ere, ustezko gizon letratuak
ez badu hitz egiten bere menpeko jendearen hizkuntza,
ezin du hemen ezer egin.
Ados, agian neska geldi daiteke bakarrik "hiztegi" moduan.
-Ez badu eragozpenik. -Zer?
Zurekin ez lo egiteko? Seguru nago ez zaiola inportako.
Esan zuen baietz.
Zer gehiago?
Jakiteko Ibanera ikasi beharko zenuke , ezta?
Zure tokian atzera egingo nuke.
Kar, kar.
Txindurriak.
Bai, txindurriak, mila esker.
Gabon.
Ezetz esan diozu, asko haserretu da.
Goizean beti ateri da.
Pasatu gabon, eta kontuz eltxoekin.
Buru txinatarrak, eskatu bezala.
Mila esker.
Badakizue, Herriko Etxeari isuna jarri diot.
Horretaz gain, ez da zigor gehiagorik izango.
Tximino buruak
Ergel bat aukeratu duzu.
Baina ez zu bezain ergela.
Txantxa bat egin dizugu.
Agian nik egingo dizuet beste bat
eta koloniako polizia ibaian gora ekarriko dut.
Bihar goizean nahi ditut buru horiek nire etxean.
bestela bahituko ditut...
zuen txerriak.
Nagusi?
Bat ekarri dizut.
Jasmine du izena.
Sukaldari laguntzailea da.
Zertarako nahi dugu sukaldean laguntzaile bat?
-Lagunduko dizu.. -Niri?
Lagunduko dizu...
pribatuan.
Zure familiakoa da?
Ez, ez, ez. Oso garbia da.
Kostako ingeles batek utzi du...
oso zaharra delako horretarako.
Zer?
Ene Jainkoa, atera hemendik.
Ez, eraman oraintxe!
- Baina, nagusi... -Eraman hemendik, oraintxe!
Eta Selima, ekarridazu whisky bat.
Zer ari zara?
Ni ez naiz neskamea.
Ongi. Ez duzu neskamea izan behar.
Kalean zaude. Joan zaitezke.
Ezin nauzu kaleratu, zurea ez naizelako.
Nik kaleratzen zaitut.
Joan zaitezke.
Ez etorri nire atzetik.
- Zer ari zara? - Orain hemen bizi naiz.
Ezin zara hor bizi.
Orduan oihanean biziko naiz.
Oihana gustatzen zait.
Ez, entzun. Herriko Etxera itzuli behar duzu.
Barre egingo diote.
Esango dute aukeratu zaituela baina zuk ez duzula hartu.
- Egia da? - Ez.
Esango dute ez duzuela elkarrekin lo egin.
txerria bezain itsusia delako.
Aizu, ez dut uste itsusia zarenik.
Uste dut oso ederra zarela.
Ez dut zurekin lo egiten nire sinesmenengatik.
Izan ere... nire herriko izpirituek debekatzen dute.
Nirekin lo egin nahi duzu, baina izpiritu batek debekatzen dizu?
Bai, halako zerbait.
Nire zuhaitzera joango naiz orain.
Egon, egon, egon.
Agian, berriro saiatzen ahal gara.
Esan nahi dut, berriro kontratatu nahi banauzu.
Beste aukera bat emango dizut.
Aizu.
Zurekin hitz egin nahi dut.
Bart berriro mozkortu zinen erabat.
Aurreko nagusiek isuna jartzen zidaten,
asteko saria itsu mozkortzen banintzen,
eta bi astekoa itsu eta ezin ibiliz mozkortzen banintzen.
Normalean, hilabetean bitan itsu mozkortzen naiz.
beraz, sukaldari merkea naiz.
Arrazoizkoa da.
Itxaron.
Kroketean aritzen zara?
Ez.
Lagunduko didazu kargatzen?
Kroket zelaia egin nahi dut, eta basoa garbitzen ari naiz;
Cecil, gure alaba, datorrenerako.
Kartzelako lan-taldea ekartzea baino hobea da.
Aggie Bullard, Henryren emaztea.
Zu Truscott izango zara.
Zer moduz ari zara Henryren proba ergel horietan?
Uste dut hurrengoan krokodilo baten kontra ariko naizela.
Lotarako hiztegia ongi moldatu da?
Truscott!
Emakumeok ez omen dakigu ezer horretaz.
-Truscott! -Jainkoagatik, eraman ezazu ohera
edo bestela Ibandarrek pentsatuko dute
zerbait gaizki duzula hankartean.
Barkatu.
Elkartu berriro!
Barkatu?
Hizkuntza ez duzu oso azkar ikasten, ezta?
Eta non daude txinatarren buruak?
Komunean zaude.
Ni nago....?
Logela.
Zertan ari naiz?
Ni...
Gabon esaten diot aitari.
Nora zoaz?
Logela.
logela...logela.
Eta gero?
Ni...ohera noa.
Ingelesek ametsak izaten dituzte?
Batzuetan, bai.
Benetan gara hain arraroak?
Inoiz lo egin duzu emakume batekin?
Ezkondu arte ez.
Hori da gure modua.
Baina ezkontzen zarenean oso txarra izango zara sexuan
eta zure emaztea ez da pozik egongo.
Gaueko eskolak hartuko ditut. Hitza ematen dizut.
Ez dut inoiz zu bezalakorik ezagutu,
ez da hurbiltzen denik ere.
Zergatik aukeratu nauzu?
Ez duzu dantza egiten ingelesek bezala.
Gabon.
Bai.
Uste nuen ez zitzaizula gure heziketa gustatzen.
Zure aitak bezala irakatsi nahi diguzu?
Zuri irakatsi zizuten buruzagiaren semea zarelako.
Besteek ere ez lukete aukera berdina izan beharko?
William, William,
Henry, Henry, Richard, John, Henry,
Edward, Edward, Richard, Henry,
Henry, Edward, Edward, Richard,
Henry, Henry, Edward...
Mary, Elizabeth, James, Charles,
Charles, James, William, George, George, George, George,
William, Victoria, Edward, George, Edward, George.
Ingalaterrako errege-erreginak
Eta zertarako behar dut hori jakin?
Misioen eskola saiatzen da gu...
... ingeles txikiak bilakatzen.
Zurekin ez zuten lan onik egin, ezta?
eta aipatu duzunez...Anne erregina ahaztu zaizu.
Eta zuri Stephen erregea.
Entzun nuen gazteago zinela
txapeldun izan zinela urpeko borrokan.
Gazte nintzela?
Oraindik txapelduna naiz hamar Herriko Etxetan.
Bai, esaten dute edozein neskari irabazten diozula ibaian.
Orduan, desafio botatzen didazu?
Baina...nola egin duzu?
Ingeles batzuek
ur azpian arnasa har dezakete.
Belarrietatik.
Pentsatzen ari naiz agian,
hitz egin ahal dugula buru horietaz.
Oso lan ona da.
Bilduman gordeko ditut.
Inurriek ez dute oraindik zure festako jantzia jan?
Uste dut mahuka bat edo bi utzi dutela.
Ongi.
Alaba Cecilia eguberritarako etorriko da.
Oxfordeko lehenengo mailako titulua.
Gustatuko zaizu.
Etorri afaltzera.
¡Oh!
Noraino mozkortu da?
Itsu, herren, ergel, gaixo eta nazkagarri.
Amak irakurtzen zidan.
Eta niri aitak.
Zure aitaz oroitzen zara?
Ingalaterrara itzuli zen nik lau urte nituela.
Nirea hil egin zen nik lau urte nituela.
"Itsasoaren hondo-hondoan
ura kristala bezain gardena den horretan
Itsasoko Erregearen jauregia dago.
Koraleko pareten atzean
eta oskolezko sabaiaren azpian sirenatxoa bizi da".
Badakizu ingelesez irakurtzen.
Buruz dakit.
Askotan irakurrarazi nion.
Idatzi liburuko hitz bat.
"Hondoa".
Orain zuk.
"Eskua".
"Besoa".
Lepoa.
Ezpainak.
Bularra.
Et...barkatu!
Oso azkar joan da, ezta?
Zuk irakatsi ingelesa, eta nik beste hau irakatsiko dizut
Eskola ez da bukatu.
Hau ez da nire aitak buruan zuen eskola.
Zergatik joaten zara beti?
Lotarako hiztegi batek hori egin behar du.
Gelditu nirekin.
Ibandarrek uste dute gizon bat eta emakume bat elkarrekin
bost gau segidan esnatzen badira , konprometituta daudela.
Ez duzu hori nahi, ezta?
Ceciliak badu antropologia titulua. Bazenekien?
Tesia Ibandarrei buruz egin zuen.
-Benetan? -Mmm.
Zergatik aukeratu zenituen ibandarrak?
Hemen bizi nintzen lehenengo 5 urteak.
Nire gurasoek jasan ezin ninduten arte.
Eta eskolara bidali ninduten.
Baina nik beti gogoan izan nituen.
Nola ez dituzun ikusten zuregana heldu arte,
baina gero hor daude zure ondoan
bertan egon izan balira
mundua hasi zenetik.
Dena den, haientzat denbora duela 53 urte hasi zen.
-Benetan? -Bai, Krakatoa lehertu zenean.
-Hori da haien zero urtea. -Egia da?
Nola dakizu hori?
-Beno, entzuten dut. -Orain jada egiten duzu?
Beno, badut gogoa hemen gelditzeko eta ibandarrak ezagutzeko.
Shipperly Teagueren tokia hartu zuen...
mutil hori, lehengoan esan nizun.
Burua galdu eta bere behatzak jan zituen.
Seguru hau ez dakizuela.
Victorian garaian, hona etortzen ziren ofizial gazteei
ematen zieten neska bat, hemengo buru-ehiztari tribuetako bat,
ohean sartzeko...
eta horrela hizkuntza azkar ikasiko zuten.
Ez dut uste, maitea.
Gurekin jolasean ari zara, ezta?
Ez, egia da.
Horri buruz entzun diot ibandar zahar bati.
- Ikusten? -Beno...
hala bazen, seguru bakarrik izan zela
hitzarmen bat eta...
ez zela sentimendu konturik izan
- Eta zergatik ez? -Ez duzu benetan pentsatuko
buru-ehiztari neska basati bat
eta ofizial ingeles bat maitemintzen ahal direla, ezta?
Maitemindu agian ez,
baina seguru sentimendu asko izan ahal zituztela.
Sentimenduak gora-behera,
ingeles batek ez zuen inoiz onartuko tartekorik
beraren eta bere agindupeko jendearekiko betebeharraren artean.
Nire ibandarrek ez dute pentsatuko gutxiago...
"Nire ibandarrak"? Ibandarrak ez dira zureak.
Jainkoarenak izan daitezke, baina zureak ez, seguru.
Nahiko diktadore ditugu Europan, mila esker.
- Esan nahi dut... -Eta nik esan nahi dut
ofizial ingeles batek...
inoiz ez dituela bere herrialdearen itxaropenak zapuztuko..
Ezta bere familiarenak ere.
Edo bai, Truscott?
Ez, jauna.
Orduan, neska ederra al da?
Tira, bai, polita da.
Baina, badu hegalik?
Zer gertatu da zure herriko izpirituekin?
Zahartu eta nekatu dira; maletak hartu eta Ingalaterrara itzuli dira.
Bi Herriko Etxeen arteko lursailen auzia dago.
Ez da erraza.
Nitaz nekatuta egongo zara, beti zure atzean.
Ez, badakit interesa duzula.
Behintzat Shipperly beldurgarria atzean utzi dugu.
Ez da arriskutsua, baina bere jokaera da...
gizon-gizonendako eskoletan ibilitako guztien berbera.
Bakarrik daude gustura beren amekin, ez beste emakumeekin.
Ni txakurra banintz bezala hitz egiten dit.
Ni ere gizon-gizonendako eskolatan ibili naiz.
Orduan zerbaitek aldatu zaitu.
Tira...
Bai. Hemen egoteak. Uste dut.
Argitu duzu eztabaida?
Bai, uste dut baietz.
Ikusi, ezinezkoa da auzi horri irtenbiderik ematea.
Nik erabakitzen badut bataren edo bestearen alde
injustua irudituko zaie.
Eup!
Inporta zaizu? Horrela, oso ongi. Mila esker.
Mila esker.
Ez al da neska harrigarria?
Zer esan zuen?
Ezin da zehatz-mehatz itzuli.
Cecil, mutil hauei gustatzen zaie argazkietan azaltzea...
Zoragarria da. Bera bezalakoa izan nahiko nuke.
Eskuak gorago, mesedez.
Horrela. Primeran.
Cecil, uste dut ez duela argazkirik nahi.
- Pare bat gehiago. - Truscott!
Zoaz hor behean zer den ikustera, mesedez.
Esaiozu haserre itxura hori mantentzeko, mesedez.
-Cecil... -Truscott!
Esan dizut joateko ea zer kristo gertatzen den.
Ez dizu ulertzen.
Yakatarra da.
Jakin daiteke eskumuturreko turkesa duelako.
Ikasi nituen.
Azalean odol jarioa du..
Segi hemendik eta garbitu eskuak.
Dozena bat gorpu gehiago ikusi dituzte Laksaien.
Beren lurraldetik 50 milara.
Ibaian gora joan beharko dut zer gertatu den ikustera, ezta?
Ez, ez duzu joan behar.
Izurriterik gabe ere oso arriskutsua da.
Nire lana da.
Ikusi orduko burua moztuko dizute.
Gainera ez du haien hizkuntza ezagutzen.
Beno, Selimarekin joango naiz.
Sei hizkuntza hitz egiten ditu.
Eta Belansairi inork ez lioke aurre egingo.
Shipperly ergela bidal ezazu.
Gezi pozoitsu batzuek biziagotuko lukete.
Bihar goizean aterako naiz, ongi?
Aggie, ezin dut Shipperly bidali.
Zerorrek esan zenuen ergel hutsa dela...
Hil hurren bazara, afal dezakezu, behintzat.
Ikaragarria neska, ezta, Cecil.
Bai, noski.
Seme-alaba ongi hezi nahi baduzu,
etxera bidali behar duzu.
Baina ezin zara bi tokitan egon aldi berean.
Eta pentsatu nuen nire betebeharra zela...
Henryrekin gelditzea.
Bai.
Baina lan ona egin dute harekin.
Oso pozik gaude.
Denetarik daki.
Eta horregatik oso autonomoa da, oso gai edozertarako.
Hemen ezkontzeko neska mota egokia,
eta ez Ingalaterratik inoiz atera ez den neska hauskorra.
Eta noski,
nahitasun handia dizu.
Beno, zoragarria da, zuk esan bezala.
Baina ez nago ziur nik...
maite duzula.
Uste dut nik zure adinean ez nekiela zer zen maitasuna.
Eta seguru aski zuk ere ez.
Orduan, nolakoa da?
Beno, tira...
hori da...laguntasuna,
berdintsu sentitzea.
Orain entzun,
Zuk ibandarrendako eskolak nahi dituzu.
Henryk lagunduko dizu. Utzi nire kontu.
Orduan...
Zer diozu?
Ez nago ziur. Oso azkar izan da dena.
Ez eman denbora asko erabakitzeko.
Nevillek ezkontzeko eskatu zion.
Cecil joango da zu bidai horretatik itzultzerako,
eta ez duzu ikusiko 2 urtean.
Sentitzen dut arratsaldekoa.
Lehenago gelditu behar nuen.
Selima?
Beste amoranterik izan duzu ni baino lehen, ezta?
Haiekin ere izan zenuen guk duguna?
Bai.
Gizonak ziren, zu bezala.
Baina...
Uste nuen zerbait berezia genuela.
Ez, larrua jotzen dugu, besterik ez.
Haserre zaude? Ez duzu egia esan.
Haserre nago, horregatik esan dut egia.
Nire odola ere ingelesa da.
Zure errege eta erregina baino gehiago da hori.
Baina zuretzat ez da nahikoa.
Beraz, ibandarra naiz.
Administratuko nauzu, baina besterik ez.
Aurrera, egin zure sexua.
Ez nitaz kezkatu.
"Eskuak gorago.
Horrela.
Perfektua".
"Cecil maitea,
dena oso ongi doa.
Yakata lurraren mugara heldu gara.
Belansaik deitzen die 'jende ikusiezina'.
Ibandarrek ere onartzen dute
oihanean ezkutatzen ahal direla inor baino hobe.
Oso borrokalari gogorrak dira.
baina lagunartean bizi dira denak.
Gauzak elkarri ematea beren bizimoduaren parte da,
eta horregatik ez dute "eskerrik asko" esateko hitzik.
Etxera itzultzean zu ikusteko gogo handia dut.
Gero bukatuko dut gutun hau".
Ez da gaixotasun arrunta.
Ez da gosetea ere, arroza badute.
Bada gizon txuria zuri apuntatzen errifle batekin.
Entzun...
Joan egin da.
Eskerrik asko.
Haren atzetik joan zaitezke?
- Ene. - Zer?
Uste dut hau espezie berria dela.
Bufalo-izaina bezalakoa baina handiagoa oraindik.
Eta bakarrik bizkarretik erauzten badidazu?
Ez diot minik egin nahi.
Agian zure izena jarriko diote, maitea.
Badakizu non zinen kosk egin zizunean?
Ez.
Ez, ez dakit non nengoen oihaneko nazkagarri horrek
kosk egin zidanean, oihanean nengoelako,
oihan nazkagarri guztia berdina delako;
odol-zurgatzaile
gosetu, nazkagarriez beteta. Putakume halakoak!
Arratsalde on,Bullard andrea.
Ergela.
Ekialdeko Borneoko mendietatik etorri dira.
-Bidaia gogorra da. -Zilar garbia da hau.
Aberastuko dira.
Eta ematen du ez dutela pastela banatu nahi.
Gaixotu naiz.
Besteak joan dira.
Ongi jarriko zara.
Ibaitik eramango zaitugu bihar goizean.
Esaten dute zuk ekarri zenuela gaitza.
Holandarrek esan zieten hori.
Zer esan diezu?
Jaungoikoa zarela
eta sendatuko dituzula.
Ah, primeran.
Galdetu ea gurekin nahi duten jan.
Yakatarrek ez dute arrozik landatzen, ezta?
Seguru trukatu egin dutela.
Putakumeak.
Putakume horiek nahi zuten meategiaren ingurua garbitu.
Eta arroza pozoitu dute.
-Hilko gara? - Ez.
Ez. Pozoiak motel egiten du lan, horrela gaixotasuna dela dirudi.
Orduan, nire lagun ingelesa...
meatzariak atxilotuko ditugu?
Zer egingo lukete yakartarrek jakingo balute?
Denak hil.
Esaiezu, orduan.
Leherketa.
Hor etzanda ikusi zaitudanean,
bat-batean dena argi izan nuen.
Zurekin egon nahi dut betiko,
onartzen banauzu.
Nora ihes egingo dugu?
Ihes egin?
Ekialdeko Borneora joan gaitezke.
Ez da behar. Sarawak maite dut.
Baina eragotziko digute.
Mesedez, ingelesak ez dira hain basatiak.
Utzi niri kontu. Irtenbidea topatuko dut.
Dena konponduko dut, hitz ematen dizut
Nire jendea ezagutzen dut.
Neska horrekin ezkondu nahi duzu.
Esaten dugu hemen egoteko eskubidea dugula zibilizazioa emateko.
Nola uzten ahal diegu gure ofizial gazteei neskekin oheratzen,
baina ez haiekin ezkontzen?
Ez zara lehena, badakizu?
Hauxe esango dizut:
Duela 25 urte
ni gazte inozoa nintzen.
Neskak Ipoh zuen izena,
et maite nuen.
Baina erabakia hartu nuen,
eta ez nuen inoiz gehiago ikusi,
hil zen arte.
- Eta ez zara damutu? - Behar zena egin nuen.
Nire betebeharra bete nuen, eta zuk ere berdin beteko duzu.
Ez, ez dut egingo.
Zorionez zure aitak ez zuen berdin pentsatu Passchendaelen.
Seguru?
Agian, bestela pentsatu balu, ez zen putzu batean hilko
jeneral akabatu bat Sir bilakatu ahal izateko.
Ostia, zein zorrotza zaren!
- Nik agindutakoa beteko duzu! - Zuk utzi beharko ...
Krisi administratibo txiki bat.
Bai, badakit zer gertatu zaion.
Denek dakite.
Pribatuan hitz egin nahi dizut.
Ez dut egingo.
Ez dizut agintzen, baina eskatzen dizut
Herriko Etxean senar bat hartzeko.
Agindu nion.
Selima...
Ingelesek agindua eman dute.
Ez baduzu Truscott uzten,
Meatzariak hiltzea leporatuko diote.
- Zuk esan zenien? - Ez!
Niri ere leporatuko didate berdin.
Horregatik eskatu dizu nire aitak.
Begira, bada gauzak egiteko modu bat,
eta zuk aldatzen baduzu, gure mundu txiki hau eroriko da.
- Zerorrek esan zenidan... - Mesedez
Ahaztu neska hori eta Henryk etxera bidaliko zaitut gaixo-agiriarekin.
Gero ezer gertatu ez balitz bezala itzul zintezke.
Bestela, hurrengo 10 urteak kartzelan emango dituzu.
Eta gero erbesteratuko zaitugu.
eta ez duzu sekula Sarawak ikusiko, ezta neska ere.
Ezin didazue hori egin.
Legea hautsi duzu.
Ezin zara horrela ibli, jende txuria hiltzen,
merezi dutelakoan.
Hernyk urkatzera eraman zintzake.
Baina ez du ezer egingo berak nahi duena egiten badut, ezta?
Aukera hori duzu.
Erabaki behar duzu.
- Selima ikusi nahi dut. - Bidaliozu gutun bat.
Irakurtzen irakatsi diozu, ezta?
Atxilotu hori.
Ergela.
Selima?
Selima!
Non dago?
Konpondu duzu dena, ezta?
- Ez? - Ez da nik uste bezala atera.
A-arazorik?
Lagundu!
Laguntzeko agintzen dizuet!
Hitz eman zenidan dena ongi aterako zela.
Truscott, zutaz nazkatzen ari naiz.
Zaharra naiz oihanean zure atzetik joateko gau osoan!
Bakarrik ezetz esan behar diozu.
- Zure azken aukera da. - Ez.
Selima, esaiozu ezetz!
Badakizu zer gertatuko den ez baduzu egiten.
Behin auzia hasiz gero ezingo dut gelditu.
John Truscott, leporatzen dizut...
- Egingo dut. - Ez, ez.
Herriko Etxean ezkonduko naiz.
Ezin zela esan nizun.
Eta?
Neska utziko duzu?
Bai, utziko dut.
Senar-emazte deklaratzen zaituzte.
London, urte bat pasa ondoren. Musua eman ahal diozue elkarri.
Prest!
Kanta hau gogoan izango dugu.
Beti.
Esan behar dizut...
Badakit zure lotarako hiztegiarena.
Bat gutxienez izan zenuen.
Aitak uste dut emakumeok ez dakigula gauza horietaz.
Baina, azken batean ez zait inporta.
Badakit hango gauzak nola diren.
Eta onena da...
zuk behintzat jakingo duzu zer egin. ze, nik ez dut ideiarik ere.
Zer gertatu zitzaion neskari?
Belansairekin ezkondu zen.
Zure aitak gutuna idatzi zidan.
Niri ezkontzeko esan baino lehen, edo...
Oh...
Ez, uste dut gero izan zela.
Tira, goazen.
Henry maitea,
Ceciliarekin hitz egin dut berriro,
eta Sarawakera itzuliko gara.
Ceciliak zurekin egon nahi du,
eta nik lana bukatu behar dut, bestela koldar hutsa nintzateke.
Aurrera egiteko modu bakarra dugu:
azken bi urtekoa ezabatu eta berriro hasi.
Zure alaba zoriontsu izateko erabakita nago.
adeitasunez John Truscott".
"Eguzkiaren ekialdean"
"eta ilargiaren mendebaldean..."
Ongi etorria ematekoa antolatu nahi nuen.
Zoragarriak dira.
Ongi etorri infernura berriro.
Shipperly.
Hurrengo eguraldiaren iragarpena..
10.000 urtetakoa da: bero nazkagarri ikaragarria.
Ah.
"...ilargiaren mendebaldean".
Lehenengo Iban eskola
ikusten ari zara.
Zure aita harro litzateke.
Ikusiko balu ibandarrek zer nahi duten aukeratzen dutela, seko hilko litzateke.
Mesedez, berak nahi zuen latina eta greziera irakatsi.
Badakizu, ez nuen kontu hau berehala aipatu behar...
baina, buruan dut ea zuk zerbait irakatsi nahi diezun.
Ostia!
Zer izan da?
Uste nuen horixe nahiko zenukeela.
Uste nuen berak hori egingo zizula.
Nevillek zuei buruz esan zidan.
Hemen gaudenetik ikusi duzu?
Ez.
Ez, zeratik...
urte bat edo gehiago.
Nevillek esan du berak eta bere senarrak ume bat izan dutela.
Zoriontsuak omen dira.
Nik nahi dut gu zoriontsuak izan.
Eta zergatik ez gara?
Neska hori da, ezta?
Bai.
Oso ederra da.
Edo ez?
Bere modura bai.
- Zer da hori? - Famous da, itsu mozkortuta.
Benetan mozkortuta; itsu, herren, tonto, gaixo eta nazkagarri,
entzuten dudanagatik, behintzat.
Bota beharko duzu!
Cecil,
nirekin egon da hasieratik.
Ez nau maite; bestea nahiago zuen; konturatu naiz.
Kaixo?
Eta hau nor da?
Zure sukaldari berria. Henryk bidali dizu.
Truscott andreak esan zion Truscott jaunari...
- ospa egiteko. -Mila esker, Famous.
Mila esker.
Zuk egin diozu hau?
Famous, eraman sukaldera eta garbitu.
Hori ez da egiten.
Errespetatu behar duzu.
Denok ez gara gure lotarako hiztegiekin maitemintzen, bazenekien?
¡Tipong!
Zer esan zenion?
Oh, Tipongi esan nion berriro jotzen baduzu
zu noiz lokartzen zaren zain egoteko,
eta zure barrabilak sukaldeko labanaz mozteko.
Ibandarrak oso onak omen dira zeregin horietan.
Agian, ez zaitu iratzarriko. Orain...
Henryk bidali nau.
Joan den hileko zure lana konpondu behar dugu.
Cecil...
badakizu, nirekin zoriontsua izango zen.
Esan nion kanta hau gogoan izango genuela.
Ez izan patetikoa.
Maitasun kontu horiek ahaztu beharko zenituzke.
Senar-emazteak askoz hobe daude hori gabe.
Arreta eskolan jarri behar duzu.
Gustukoa duzu.
Johnek denbora besterik ez du behar.
Noiz lo egin zuen zurekin azkenekoz?
Noiz laztandu zintuen azkenekoz?
Horrek epaitzen ditu gizonak.
Kaixo, maitea.
Arratsalde on, Bullard andrea.
Barkatu?
Musukatu nauzu bakarrik amaren aurrean ginelako, ezta?
Ez, ez, noski ez.
Joan baino lehen irakurri berriro.
Ongi.
- Haurra nirea da? - Bai.
Eta eros-erraza zara?
Oso erraza.
Moldatzen ahal duzu harekin elkartzeko?
Aurreratuko naiz. Galdetuko dut.
Baina... ez bazaitu ikusi nahi?
Esaiozu Tipong berriro jo dutela
eta laguntza behar duela.
Shipperly?
Shipperly bidaliko dut oso misio garrantzitsura.
Izain asko eta handiak dauden toki batera.
Mesedez.
Nire semea ikusi nahi dut.
"Semea" ez dut ulertzen.
Nire umea.
Umea?
Primeran dakizu. Duela 9 hilabete jaio zen.
Jada ez dakit ingelesa.
Nire semea, zuk duzu nire semea. Mandar du izena.
Ezkaratzean utzi dut. Nevilleren beldur naiz.
Ez dut ekarriko.
Minutu bat duzu,
baina hilko gaituzte elkarrekin ikusten bagaituzte.
Selima, gelditu hemen!
Zenbat denbora? Betiko?
Ez nekien horrela tratatu behar gintuzten, barkatu.
Ez dakit zer esan.
Orain Belansairen semea da.
Nirekin ezkondu zen, haurdun nengoela zekien arren.
"Itsasoaren hondo-hondoan
ura kristala bezain gardena den tokian
Itsasoko erregearen jauregia dago.
Koraleko pareten atzean
eta oskolezko sabaiaren azpian
bizi da sirenatxoa".
Orduan, Truscott.
Badakizu guk ez dakigun zerbait?
Espero dut alaba haurdun utzi duzula.
Oh... ez.
Oraindik ez.
Badaezpada esaten dizut.
Esango dizut zergatik gelditu nintzen hemen Henryrekin
eta utzi nuen Cecil bakarrik eskolan.
Esan nizun eginbeharragatik zela.
Neure buruari esan nion eginbeharragatik zela.
Baina ez zen horrela.
Ez nintzen ausartu Henry bakarrik uzten
bere neska indigenarekin itzuliko zelakoan.
Beraz, badakizu.
Ez dut onartuko
horregatik beste belaunaldi bat hondatzea.
-John! -Ah!
Hartu dute
Baritsaieko Herriko Etxean ezkutatua
Ergel halakoa!
Uste nuen Ekialdeko Borneoko mendietatik pasako zela.
Zuk eragin duzu hau dena.
Orain exekutatu beharko dugu.
Ezagutzen dudan gizonik onena.
Zu epailea izango zara.
Berak ez zuen aukerarik.
Badakit.
Baina kolonietako ofiziala hiltzen saiatu da.
eta horrek heriotza zigorra dakar.
Nahiz eta zorioneko ofizial horri
lepoa moztu beharko lioketen bestearen emaztearekin ibiltzeagatik.
Ez nintzen neskarekin, nire semea ikusten ari nintzen.
Nire semea, zuk ezkutatu didazun semea.
Ez dagoela pentsatu behar dut?
Bai, horixe egin behar duzu.
Betiko.
Bai.
Baduzu...?
Beste alaba bat?
Si.
Lotarako hiztegien alabak ere
lotarako hiztegiak izaten dira.
Txintxoa zinela uste nuen,
ongi tratatuko zenuela.
Baina ez hain ongi, noski.
Eta Selimak badaki?
Ez
Bere amari esan nion
Ingalaterrara joan nintzela esateko.
Normala da.
Egokiena da.
Aggie...
harendako ez zen justua izango.
Nire betebeharra egin nuen.
Eta ez nuen inor hil.
Belansai,
Hil nahi ninduzun?
Edo bakarrik zauritu?
Hil.
Baina, hiltzera etorri zinen?
Edo bat-batean burua galdu eta..?
Zu hiltzera etorri nintzen.
Belansai...
esan epaileen aurrean zergatik hil behar ninduzun.
Epaiketa hemen utziko dugu, bihar aterako dugu epaia.
- Zer ari zara? - Bizitza salbatu ninduen.
Bai, pena bat izan zen.
Ez duzu beste aukerarik: heriotza zigorra eman behar diozu.
Zuk ez baduzu egiten, neronek egingo dut.
Ulertzen didazu? Ez duzu ezer lortuko.
Mandarrendako aita ona da.
Ez duzu hil behar. Hitz eman behar didazu.
Ezin dut egin, Selima, ezin dut.
Utzi bakean!
Mugi, atzera, mugi, mugi.
Zutik
Epaiketa hasi da.
Belansai Ringan,
Epaile honek hilketa leporatzen dizu.
Aringarririk ez dagoenez,
ez dut aukerarik, beraz, hiltzera kondenatzen zaitut.
Bihar goizean kartzelatik atera
eta lepotik zintzilikatuko zaituzte hil arte.
Jainkoa erruki dadila zure arimaz.
Hainbesteko zarata egin behar dute...
urkamendia egiteko?
Eta hau dena Truscott ergel horrengatik.
Hori ongi etorriko zaio.
Nolako ondorioak eragin dituen ikusi ondoren lasaituko da.
Baina Ceciliak esan du hizketan ikusi zuela.
-Beno, guk egin behar dugu... - Ahal den gutxiena.
Gaur egin du eskatu diozuna, ezta?
-Hmmm. -Zu bezalakoa da, Henry.
Behar denean beti amore ematen du.
Orain hartu beste trago bat eta ohera.
Hmmm.
Ezin diozu ezetz esan.
Tira, orain elkarrekin ihes egin beharko dugu.
Baporea egunsentian aterako da.
Iluntzean aterako naiz. Bertan egongo naiz hiruretan.
Ez zara joango.
Konturatuko dira. Esango dizute ingeles moduan jokatzeko.
Eta nik esango diet zu nahiago zaitudala
herri bat, edo hizkuntza bat,
edo historia bat baino.
Ezin dut probatu, baina badakit zer egin duzun.
Eta horrela tratatuko zaitut.
Baduzu esateko zerbait?
Lotsagarria zara!
Cecilengatik ez balitz, bertan sartuko zintuzket.
Zoaz presara eta egin zerbait.
Segi.
Ez duzu harengandik ezer lortuko.
Entzun, ezin zara Herriko Etxera joan.
eta hemen ere ezin zara gelditu.
Beraz, Shipperlyek.. Nevilleek...
atseginez onartu zaitu lotarako hiztegi moduan.
Uste dut hori nahiko duzula kartzelan egon baino.
Goazen, ba.
Gaur eskolan zoragarria izan da.
Ibaneraz saiatu naiz.
Uste nuen patatak egosten esateko "patanta" zela
baina benetan "matanta" esan nuen: zure "amorantea" egosten.
Barrez lehertzen ari ziren.
Eta... orain esan beharko dizut.
Haurdun nago.
Smith doktorea gaur Miritik etorri da eta...
ez dago zalantzarik.
Zure aurpegia.
Zoriontsua zara.
Bai, noski, oso zoriontsua.
Badakit hau ez nuela esan behar,
baina, ia-ia amore eman nuen.
Baina ez nuen eman. Eta pozik nago.
Champagne botila irekiko dugu?
"Izainak"... ¿Hmmm?
"Oihana".
"Oihan puta hau".
basati beltzaran ergel txikiz betea".
Eta han zegoen neska, soldaduen moduan biraoka
odola nonahi, sukaldaria emaginaren paperean, oihuka,
-"Bultzatu, andrea, bultzatu." -Henry inutil hutsa.
Inori ere oihuka:
Zergatik ez dugu eramaten ibaian behera montzoia heldu baino lehen?
Eta bat-batean pantera nabarra sartu zen.
Odolak erakarria.
Ez dira arriskutsuak benetan.
Baina, Henry tiroka hasi zen.
Toki guztietara tiroa egin zuen panterari izan ezik.
-Eta iskanbila horren erdian... -Atera nintzen.
Bai, kolore arrosa bizia zenuen.
Eta hala ere, neskato honek egiten zuen gelako zaratarik handiena.
Zoragarria zen, ezta?
Zoragarria izan ziren guretzat lehenengo 5 urteak,
zu etxera, badakizu, bidali behar izan zintugun baino lehen.
Bai, zoragarria zen, ezta?
Aita, zenbat txanpan kopa hartu duzu?
Aizu, tira, gizon batek ezin badu ospatu...
Begira, otoitz egin dut hau zuei gertatzeko.
Hori mugarria da.
Begira horri.
Oraindik ez da oneratu.
Hartu umea eta zoaz! Hartuko zaitut gero.
Niretako da, ezta?
Zergatik ez duzu bukatu?
Ez zitzaidan ezer bururatzen.
Nahikoa izango zena.
Gaur zuri begira egon naiz,
Neure burua konbentzitu nahian zu zoriontsua zinela.
Hainbesteko gogoa nuen gurea behar bezala ateratzeko,...
zer uste nuen horrela lortuko genuela.
Benetan gustatu zait zu hain zoriontsu ikustea.
Nabaritu dut, baina...
ez da nahikoa, ezta?
Badakizu...
Uste dut nire gurasoak nik baino hobe ezagutzen dituzula.
Nik baino denbora gehiago eman duzu haiekin.
Bost. Nik..
5 urte nituen Ingalaterrako eskolara bidali nindutenean.
Zenbait ama beren umeekin joaten ziren, nirea ez.
Ez zen inoiz joan, ezta eguberritan ere.
Ezin zuen aita ondotik galdu.
Beraz, zurekin ezkontzeko esan zenidanean, pentsatu nuen...
"Honek aukeratu nau, eta ez
besteak bezala, ekarri nautela eta maite nautelako itxura egin behar dute.
Honek maite nau benetan".
Baina denbora guztian beste bat maite izan duzu.
Harengatik ez balitz,
nahiko zoriontsuak izango ginen, ezta?
Ez, Ongi dago. Ez duzu gezurrik esan behar.
Dena den, ez dut onartuko "nahiko zoriontsua" bakarrik.
Orain ez.
Nik nahi dut...
zuek biok duzuen hori.
Orain, zoaz.
Joatea nahi dut.
Edozein modutan, zure den zerbait uzten didazu.
Gurasoei ez diet ezer esango bihar arte.
Horrela hobe da.
Psst. ¡Psst!
Uste zuen ez zinela etorriko.
Ez du baporea hartu. Ekialdeko Borneoara oinez joango da.
Mea zaharrera joan da.
Konturatzen zara ezin dizudala joaten uzten.
Beharko duzu, agian.
Nire bigarren oparia.
Badakizu?
Asmatu egin nuen.
Badirudi beti agur esaten dizudala.
Segi.
Espero dut salgai egongo zarela.
Biak mendietara doaz.
Badut koadrila bat prest haien atzetik joateko.
Bai, eh?
Oihanean ez dago whisky-arbolarik, badakizu.
Henry, neska hori Shipperly hiltzen saiatu zen.
-Eta horrek urkamendia dakar. -Ez dut nahiko gizon.
Zure alaba ez zaizu batere inporta?
Asko inporta zaizkit...
biak.
Cecil, esaiozu.
Ez dut nahi John zauritzea.
Edo nire ahizpa.
Esan du beren atzetik joateko.
Segi, ergel hori, zeren zain zaude?
Egon hor.
Selima!
Arratsalde on.
Pentsatu nuen noizbait agertuko zinetela.
Lotu makiletan.
Tira, ez dugu umea esnatu nahi, ezta?
Egin ongi, Truscott.
Asko pentsatu dut nola egin, zein ordenetan.
Baina uste dut...
Selima bortxatu,
umea hil,
Selima hil,
eta zu hil
Ze, trabatu da, ezta?
Dona
dona
katona
sutondoan...
"Sorginak sirenatxoari esan zion,
'Zergatik izan nahi duzu pertsonen itxura eta lurrean ibili'
'Maite dudalako.
Beti daukat buruan
eta nire zoriontasuna bere eskuetan jarriko nuke'
esan zuen sirenatxoak".
Kantuan ari dira bihar alde egin behar dutelako.
Beste herri bat egingo dute hemendik egun batera.
Beraiekin joatea nahi dute
Orduan joan beharko dugu.
Joaten bagara, ez duzu ezer izango.
Hau izango dut.
Zu izango zaitut.
Orduan, joango garela esango diet?
Esan,bai.